Aby rozstrzygnąć ten spór i spojrzeć na finanse samorządów okiem praktyka, o komentarz poprosiliśmy Tomasza Szwałka – uznanego eksperta branży muzycznej, założyciela wydawnictw Isound Labels i NoPaper Records, agencji koncertowej Automatik, byłego dyrektora Bertelsmann Music Group (BMG) oraz współtwórcę międzynarodowego projektu Chopin Residue. Człowiek, który od lat zna realia rynku fonograficznego i koncertowego, jednoznacznie stoi po stronie samorządów, broniąc ich budżetów i wskazując na społeczno-ekonomiczny wymiar tych inicjatyw.

„Miasto to nie tylko drogi, chodniki i budynki. Miasto to przede wszystkim ludzie, ich relacje, emocje i wspólne doświadczenia. Kultura jest jednym z podstawowych narzędzi, które pozwalają tę wspólnotę budować. Samorząd, który inwestuje w kulturę, inwestuje w jakość życia mieszkańców, atrakcyjność miejscowości oraz kapitał społeczny.”

— Tomasz Szwałek

Ekspert zdecydowanie sprzeciwia się sprowadzaniu wartości koncertów wyłącznie do przelicznika kosztów imprezy i liczby zgromadzonych widzów, wskazując na długofalowe skutki społeczno-rozwojowe.

Zobacz:

Dwie godziny pod sceną i rok ciężkiej pracy za kulisami

Kiedy na scenie gaśnie światło, a ostatni akord muzyki ucicha w nocy, podmiejskie ulice pustoszeją. Dla widzów był to po prostu udany wieczór, czas zabawy i spotkań ze znajomymi. Dwie godziny koncertu mijają w okamgnieniu. Jednak po opadnięciu emocji w rozmowach mieszkańców powraca pytanie o zasadność ponoszonych nakładów.

Warto pamiętać, że organizacja Dni Miasta dawno przestała być prostym festynem. Dziś to potężne przedsięwzięcie logistyczne i technologiczne, które rządzi się twardymi prawami rynku. Aby wydarzenie przebiegło bez zakłóceń, prace ruszają z rocznym wyprzedzeniem. Trzeba zarezerwować terminy gwiazd, zakontraktować profesjonalne firmy od nagłośnienia, światła, budowy sceny oraz zabezpieczyć teren pod kątem sanitarnym i medycznym. Bezpieczeństwo kilkunastu tysięcy ludzi wymaga sprawnie działającej machiny, na którą składają się wiele umów i decyzji logistycznych.

Zobacz:

Od skromnego podium do standardów wielkiego festiwalu

Czas, w którym Dni Miasta kojarzyły się z drewnianą scenką zbitą z desek i skromnym nagłośnieniem, odszedł bezpowrotnie. Dzisiejszy widz, mieszkaniec dużego miasta, czy z małej gminy, oczekuje oprawy na poziomie najlepszych festiwali muzycznych w kraju. Publiczność chce widzieć wielkie telebimy, efekty świetlne i słyszeć artystów znanych z nagrań radiowych czy serwisów streamingowych.

Gdy lokalny samorząd decyduje się na organizację trzydniowego wydarzenia, z automatu wkracza w świat gigantycznej produkcji. Jak wyjaśnia Tomasz Szwałek, ocena tych kosztów wymaga pełnej wiedzy produkcyjnej:

„Ocenianie kosztu koncertu wyłącznie przez pryzmat gaży artysty jest ogromnym uproszczeniem. Profesjonalne wydarzenie to cała produkcja: od konstrukcji scenicznych, przez oświetlenie i multimedia, po logistykę, ochronę i wymogi bezpieczeństwa. To system naczyń połączonych, w którym każdy element odpowiada za jakość i szacunek wobec widzów. Nie są to zbędne wydatki, ale fundament odpowiedzialnej organizacji.”

— Tomasz Szwałek

Zobacz:

Prawdziwy koszt techniki. Zanim zagra pierwsza nuta

Lwia część budżetu wcale nie trafia do kieszeni gwiazd. Potężne kwoty pochłania sama infrastruktura techniczna, bez której żaden bezpieczny koncert plenerowy nie mógłby się odbyć.

Postawienie profesjonalnej sceny z zadaszeniem, oświetleniem liniowym i potężnym nagłośnieniem to koszt dochodzący do dwustu tysięcy złotych. Do tego należy doliczyć telebimy LED, agregaty prądotwórcze, zaplecze dla ekipy technicznej i całodobowy dozór sprzętu. W efekcie sama technika na trzydniowy weekend kosztuje od 250 do 350 tysięcy złotych. Pieniądze te płyną do inżynierów dźwięku, montażystów i elektryków dbających o sprawny i bezpieczny przebieg imprezy.

Gwiazdy kosztują, ale przyciągają tłumy

Honoraria artystów stanowią kluczowy punkt w budżecie. Choć wstęp na miejskie koncerty jest dla mieszkańców darmowy, artystów obowiązują stawki rynkowe. Zespół lokalny zagra za kilka tysięcy złotych, popularna grupa regionalna weźmie do 25 tysięcy, a wykonawca z czołówek list przebojów zażąda kwoty od 70 do nawet 150 tysięcy złotych za występ. Czołowe nazwiska polskiej sceny wyceniają swoje koncerty na 300 tysięcy złotych i więcej.

Podsumowując trzydniowy program, w którym pojawia się pięć znanych zespołów muzycznych, same gaże sięgają około 770 tysięcy złotych. Dochodzi do tego realizacja tzw. ridera technicznego i logistycznego, czyli zapewnienie transportu, hoteli i cateringu dla kilkunastoosobowych ekip towarzyszących artystom.

Zobacz:

Pieniądze, których nie widać zza barierki

Wymogi prawne narzucają na organizatorów konieczność wynajęcia licencjonowanej ochrony, zabezpieczenia medycznego, wyznaczenia dróg ewakuacyjnych i postawienia setek metrów barierek. To koszt rzędu nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Dochodzą do tego opłaty licencyjne ZAiKS za publiczne wykonanie muzyki, ubezpieczenie imprezy masowej, sprzątanie terenu, wywóz odpadów oraz wynajem mobilnych toalet. Zsumowanie tych pozycji prowadzi do wniosku, że organizacja bezpiecznego i atrakcyjnego święta miasta kosztuje od miliona do miliona trzysta tysięcy złotych. Jest to chłodny rachunek rynkowych realiów i dbałości o jakość.

Równy dostęp do kultury dla każdego mieszkańca

Zdaniem Tomasza Szwałka kluczowym argumentem przemawiającym za ponoszeniem tych nakładów przez samorządy jest wyrównywanie szans społecznych i budowanie dostępności do sztuki niezależnie od miejsca zamieszkania.

„Dostęp do kultury nie powinien zależeć od kodu pocztowego. Mieszkaniec mniejszego miasta czy gminy ma prawo do uczestniczenia w wartościowych wydarzeniach bez konieczności pokonywania setek kilometrów. Oczywiście wydatkowanie środków publicznych musi być przejrzyste i uzasadnione, ale równie dużym błędem jest sprowadzanie wartości kultury do prostego przelicznika: ile kosztował koncert i ile osób przybyło.”

— Tomasz Szwałek

Ekspert zwraca uwagę, że długofalowe skutki takich inicjatyw budują poczucie dumy i przynależności lokalnej, których nie da się w prosty sposób zmierzyć w dziennikach księgowych.

Zobacz:

Wartość, której nie da się przeliczyć na cyfry

Pytanie o zasadność inwestowania miliona złotych w Dni Miasta dotyka istoty funkcjonowania lokalnych wspólnot. Wydarzenia plenerowe to nie tylko rozrywka. To rzadki moment, w którym na jednym placu spotykają się wszystkie pokolenia mieszkańców, od najmłodszych po seniorów. To czas, kiedy lokalni przedsiębiorcy, restauratorzy i hotelarze odnotowują rekordowe przychody, a koła gospodyń czy ochotnicze straże pożarne mogą zaprezentować swój dorobek.

Kultura odpowiada na pytanie, po co budujemy nasze miasta i jakie więzi pragniemy w nich pielęgnować. Koszt organizacji imprezy zamknie się w urzędowym sprawozdaniu, ale poczucia dumy, integracji i budowania lokalnej tożsamości nie da się kupić. Samorządy, które konsekwentnie inwestują w wydarzenia artystyczne, budują i chronią ten kapitał z pełnym przekonaniem.

Sztuka, której można dotknąć

W tradycyjnych muzeach i galeriach sztuki obowiązuje zasada: „Nie dotykać eksponatów”. W Rzeszowskich Piwnicach jest odwrotnie. Tutaj dotyk stanowi jeden z najważniejszych sposobów poznawania dzieła.

Centralnym elementem instalacji jest obraz olejny „Księżniczka i Pirat”, namalowany przez Agnieszkę Skatułę i inspirowany piosenką Jacka Kaczmarskiego pod tym samym tytułem. Towarzyszy mu tyflografika, czyli wypukłe odwzorowanie obrazu, pozwalające rozpoznawać jego elementy za pomocą dłoni.

Dopełnieniem instalacji jest audiodeskrypcja – słowny opis przedstawionej sceny, który pomaga odbiorcom wyobrazić sobie kompozycję, postacie i szczegóły dzieła. Dzięki połączeniu tych elementów wystawa jest dostępna zarówno dla osób widzących, jak i niewidomych oraz słabowidzących.

Agnieszka Skatuła: obraz trzeba było przełożyć na język dotyku

Podczas otwarcia artystka opowiadała o procesie tworzenia instalacji oraz wyzwaniach związanych z przygotowaniem tyflografiki. Początkowo planowała wykonanie przestrzennej kopii obrazu, przypominającej płaskorzeźbę. W trakcie pracy okazało się jednak, że wierne odwzorowanie wszystkich szczegółów niekoniecznie ułatwiłoby osobom niewidomym poznawanie kompozycji.

Istotna okazała się współpraca z Markiem Grześkowiakiem z art-relief, który przygotował i wykonał tyflografikę.

– Na początku projektu myślałam, żeby właśnie zrobić taką jeden w jeden wręcz płaskorzeźbę do tego obrazu – opowiadała Agnieszka Skatuła.

Jak wyjaśniała, dopiero poznanie zasad odbioru obrazów dotykiem pozwoliło jej zrozumieć, że zbyt duża liczba szczegółów może utrudniać interpretację. Dlatego zdecydowano się na niewielką, uporządkowaną formę o wymiarach 30 na 30 centymetrów.

Artystka zachęcała również osoby widzące, aby spróbowały poznawać dzieło z zamkniętymi oczami, przesuwając dłonie po wypukłych elementach. W ten sposób można odkrywać kształt twarzy, nosa, ust czy falujących włosów. To doświadczenie pokazuje, że odbiór sztuki nie musi ograniczać się do patrzenia.

Instalacja, która ma służyć przez lata

Ważnym elementem projektu jest również technologia wykonania tyflografiki. Wykorzystano odporne szkło akrylowe, którego powierzchnia może być wielokrotnie dotykana.

Jak tłumaczyła autorka, zastosowanie odpowiedniego materiału było istotne nie tylko ze względów praktycznych, ale również z myślą o przyszłości projektu.

– A na tym mi też zależało, żeby to mogło iść sobie gdzieś dalej, trwać – podkreślała Agnieszka Skatuła.

Artystka nie wyklucza, że instalacja będzie prezentowana również poza Rzeszowskimi Piwnicami. Podczas rozmów pojawiły się m.in. pomysły wykorzystania jej przy wydarzeniach sensorycznych dla dzieci w Teatrze Maska oraz udostępnienia jej młodym odbiorcom z niepełnosprawnościami wzroku.

Na razie są to wstępne koncepcje, ale pokazują, że TYFLO-ART może stać się początkiem szerszych działań na rzecz dostępności sztuki.

„Księżniczka i Pirat” – kiedy muzyka staje się obrazem

Historia obrazu jest równie interesująca jak sama instalacja. Jacek Kaczmarski wielokrotnie inspirował się dziełami malarskimi, tworząc na ich podstawie swoje utwory. W przypadku „Księżniczki i Pirata” odwrócono tę zależność – to piosenka stała się inspiracją do namalowania obrazu.

Dzieło Agnieszki Skatuły przedstawia baśniową, pełną symboli scenę, utrzymaną w intensywnej niebiesko-turkusowej kolorystyce. Obok kobiecej postaci pojawiają się m.in. statek, sowa i elementy morskiego krajobrazu. Dzięki audiodeskrypcji historia zapisana w obrazie może zostać poznana również przez osoby, które nie widzą przedstawionej kompozycji.

Audiodeskrypcji można wysłuchać po zeskanowaniu kodu QR znajdującego się przy instalacji. Nagranie jest również dostępne w serwisie YouTube:

Kultura dostępna dla każdego

TYFLO-ART to nie tylko wystawa malarstwa, ale również ważny głos w dyskusji o dostępności kultury.

Osoby z niepełnosprawnościami wzroku wciąż napotykają bariery w korzystaniu z tradycyjnych ekspozycji muzealnych. Tymczasem odpowiednio przygotowana tyflografika i audiodeskrypcja pozwalają znacznie poszerzyć możliwości uczestnictwa w kulturze.

Co istotne, instalacja nie jest przeznaczona wyłącznie dla osób niewidomych. Zaprasza także widzących odbiorców do zmiany perspektywy i odkrywania sztuki poprzez inne zmysły. To również przykład tego, jak dzięki współpracy artystów, organizacji społecznych i instytucji kultury można tworzyć rozwiązania odpowiadające na rzeczywiste potrzeby różnych grup odbiorców.

Wystawę można zwiedzać do 12 listopada

Instalacja „TYFLO-ART – nowy wymiar malarstwa” znajduje się w holu Rzeszowskich Piwnic przy Rynku 26 w Rzeszowie. Wystawa będzie dostępna do 12 listopada 2026 roku, od wtorku do niedzieli, w godzinach 10:00–19:00. Wstęp jest bezpłatny. Osobom chcącym skorzystać z audiodeskrypcji zaleca się zabranie telefonu i własnych słuchawek.

Projekt został zrealizowany przez Agnieszkę Skatułę i Rzeszowski Dom Kultury w ramach programu grantowego #współtworzyMYkulturę. Partnerami przedsięwzięcia są Estrada Rzeszowska, Fundacja Szansa – Jesteśmy Razem (Szansa dla Niewidomych) oraz Fundacja Światłownia – Kultura Bez Barier.

Wystawa przypomina, że dostępność kultury nie powinna być dodatkiem, ale jednym z podstawowych warunków jej tworzenia. Bo sztuka naprawdę może łączyć ludzi – niezależnie od tego, w jaki sposób postrzegają świat.

Materiał powstał w ramach projektu „Głos Pokolenia – Młodzieżowa Redakcja Społeczna”, realizowanego przez Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych Perspektywa, dofinansowanego ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji w ramach programu „Kompas Młodego Obywatela”.

Artystce od lat towarzyszy Włodzimierz Korcz – znakomity kompozytor, pianista i aranżer, współtwórca wielu niezapomnianych piosenek. Ich wieloletnia współpraca artystyczna zaowocowała repertuarem pełnym emocji, pięknych melodii i tekstów, które nie tracą na aktualności.
Podczas koncertu w Jasionce artystom towarzyszyć będzie Warsaw String Quartet. Połączenie wyjątkowego głosu Alicji Majewskiej, fortepianu Włodzimierza Korcza i brzmienia kwartetu smyczkowego stworzy niepowtarzalną oprawę muzyczną, pozwalając publiczności na nowo odkryć znane i lubiane utwory.

Jubileuszowy koncert to spotkanie z polską piosenką na najwyższym poziomie – pełną klasy, subtelności i autentycznych emocji. To również doskonała okazja, by spędzić wieczór przy muzyce, która łączy pokolenia i przywołuje najpiękniejsze wspomnienia.
Bilety: https://biletyna.pl/event/view/id/649710

„Księżniczka i Pirat” w nowej formie

Punktem wyjścia jest obraz olejny Agnieszki Skatuły „Księżniczka i Pirat”, inspirowany piosenką Jacka Kaczmarskiego pod tym samym tytułem. Obok niego znajdzie się pulpit z tyflografiką, czyli wypukłym odwzorowaniem dzieła, przygotowanym do poznawania dotykiem. Wykonał ją Marek Grześkowiak z art-relief.

Całość uzupełni audiodeskrypcja, słowny opis obrazu. Dzięki połączeniu tych elementów odbiorcy będą mogli poznać przedstawioną scenę różnymi zmysłami.

„Zamiast tradycyjnego zakazu «Nie dotykać eksponatów», mówimy: dotknij, poczuj i zrozum” – zapowiada Agnieszka Skatuła w informacji o projekcie.

Warto zabrać telefon i słuchawki

Osoby, które chcą wysłuchać audiodeskrypcji, powinny przynieść smartfon oraz własne słuchawki. Przy stanowisku znajdzie się kod QR umieszczony w ramce możliwej do odnalezienia dłonią.

Po zeskanowaniu kodu aparatem telefonu otworzy się materiał z audiodeskrypcją w serwisie YouTube. Słuchawki pozwolą spokojnie wysłuchać opisu podczas poznawania tyflografiki.

Tak przygotowane stanowisko ma umożliwić wspólne doświadczanie sztuki osobom o różnych potrzebach i sposobach postrzegania świata.

Dostępna przestrzeń i pomoc na miejscu

Organizatorzy zapowiadają wejście bez barier, dostęp do windy lub platformy oraz toaletę dostosowaną do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Wśród udogodnień wymieniają również fakturowe oznaczenia nawierzchni, oznaczenia kierunkowe i informacyjne oraz system nawigacyjno-informacyjny.

Jak informują Rzeszowskie Piwnice, w kasie znajduje się pętla indukcyjna. Do obiektu można wejść z psem asystującym.

Podczas wydarzenia przewidziano obecność osoby asystującej. Szczególne potrzeby można zgłaszać pod numerem telefonu 502 073 221.

Otwarcie w poniedziałek, wystawa do listopada

Otwarcie „TYFLO-ART” odbędzie się 26 października 2026 roku o godz. 18 w holu Rzeszowskich Piwnic przy Rynku 26. Instalacja pozostanie dostępna do 12 listopada.

Po otwarciu będzie można oglądać ją od wtorku do niedzieli w godz. 10–19, w godzinach pracy instytucji. Wstęp na wystawę jest bezpłatny.

Inicjatywę organizują Agnieszka Skatuła i Rzeszowski Dom Kultury. Projekt jest finansowany w ramach programu grantowego #współtworzyMYkulturę. Partnerami są Estrada Rzeszowska, rzeszowskie biuro regionalne Fundacji Szansa – Jesteśmy Razem oraz Fundacja Światłownia – Kultura Bez Barier z Bydgoszczy.

O kulisach realizacji opowiadał Michał Rajchert, kierownik Działu Wnętrz Zamkowych. Jak podkreślał, produkcja była dużym wyzwaniem organizacyjnym. Same zdjęcia trwały trzy dni, ale poprzedziły je trzy dni przygotowań, a kolejne trzy zajęło demontowanie sprzętu i
porządkowanie przestrzeni.

Współpraca z tak liczną ekipą wymagała dobrej koordynacji i uwzględnienia specyfiki  zabytkowych wnętrz. Dzięki zaangażowaniu kierowniczki produkcji oraz pracowników muzeum udało się jednak sprawnie przeprowadzić realizację, dbając jednocześnie o
historyczne wyposażenie zamku.

Jak zamek stał się Zasławkiem?

W nowej ekranizacji „Lalki” wnętrza zamku w Łańcucie posłużyły za pomieszczenia związane z Zasławkiem i panią prezesową.
Filmowcy wykorzystali między innymi Czerwoną Sypialnię w której zmieniono łóżko, pościel i dodatki, oraz łazienkę uzupełnioną o charakterystyczną figurę nagiej kobiety ustawioną na półkolumnie.

Ważną lokacją był również reprezentacyjny salon, w którym nakręcono sceny balu i poczęstunku. Pojawiły się w nim między innymi serwantka z porcelaną oraz stół. Zostały wymienione jednak tapicerowane krzesła. Zdjęcia realizowano także w sąsiednim pokoju
obrazowym i wielkiej jadalni, gdzie powstały sceny posiłku w Zasławku. Jak wspomina przewodniczka muzealna Dorota Błoniarz, właśnie w jadalni nakręcono pierwsze ujęcia produkcji.

Nie wszystkie wnętrza zamku trafiły jednak na ekran. Filmowcy zrezygnowali m.in z wykorzystania sali balowej, której wystrój mógłby kojarzyć się widzom z „Trędowatą” z 1976 roku. Przygotowanie pozostałych pomieszczeń wymagało zmian w aranżacji, ale z zachowaniem szczególnej ostrożności wobec zabytkowego wyposażenia. Jak podkreśla Dorota Błoniarz, jeden z reprezentacyjnych salonów jest tak charakterystyczny, że w filmie można go rozpoznać niemal od razu.

„Lalka” przyciągnie młodszych widzów do
Łańcuta?

Obecność zamku w produkcji Netflixa to okazja do promocji zabytku i dotarcia do nowej publiczności. Popularna ekranizacja klasycznej powieści może zachęcić młodszych widzów do poznania miejsc, które dotąd znali jedynie z ekranu lub szkolnych lektur.

Serialowa „Lalka” pokazuje również, że współpraca muzeów z branżą filmową może łączyć ochronę dziedzictwa z nowoczesnymi sposobami opowiadania o historii. Dla Łańcuta to szansa, by zainteresować kolejne pokolenie wyjątkową rezydencją i zachęcić je do osobistej wizyty na Podkarpaciu.

Materiał powstał w ramach projektu „Głos Pokolenia – Młodzieżowa Redakcja Społeczna”, realizowanego przez Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych Perspektywa, dofinansowanego ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji w ramach programu „Kompas Młodego Obywatela”.
 

Gospodarz tegorocznych obchodów został wybrany nieprzypadkowo. W grudniu 2025 roku tradycje plecionkarskie w Polsce uzyskały elitarny wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO. Obok Nowego Tomyśla i Łowicza to właśnie Rudnik nad Sanem stanowi kluczowy polski ośrodek kultywowania, ochrony oraz wielopokoleniowej edukacji w zakresie tego unikalnego rzemiosła.

Wydarzenie stanie się platformą wymiany doświadczeń dla twórców ludowych, depozytariuszy tradycji, ekspertów oraz przedstawicieli instytucji kultury z całego kraju. Głównym celem dyskusji i warsztatów będzie wypracowanie skutecznych systemów wsparcia dla żywego dziedzictwa oraz tworzenie warunków sprzyjających przekazywaniu rzemiosła młodym generacjom.

Czytaj więcej:

Wędrowna formuła i szczegóły organizacyjne

Wojewódzkie Obchody Międzynarodowego Dnia Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego mają charakter cykliczny i wędrowny, odwiedzając najistotniejsze ośrodki tradycji na mapie Podkarpacia. Pierwsza edycja wydarzenia odbyła się w 2024 roku w Medyni Głogowskiej, skupiając się na tradycjach garncarskich, natomiast rok później gospodarzem był Płazów, gdzie promowano unikalny drzeworyt płazowski.

Część konferencyjna i oficjalne uroczystości trzeciej edycji rozpoczną się w piątek, 16 października 2026 roku, o godzinie 10:00 w budynku Centrum Caritas przy ulicy Rzeszowskiej 35 w Rudniku nad Sanem. Organizatorem przedsięwzięcia jest Województwo Podkarpackie we współpracy z partnerami: Caritas Diecezji Sandomierskiej oraz Gminą i Miastem Rudnik nad Sanem. Rolę operatora wykonawczego wydarzenia pełni lokalne Centrum Wikliniarstwa.

Klasyka odczytana na nowo

Punktem wyjścia tegorocznego programu są utwory, które mimo upływu czasu pozostają przedmiotem teatralnych poszukiwań. Twórcy sięgają po nie, aby opowiadać o tożsamości, rodzinnych konfliktach, odpowiedzialności i wyborach człowieka.

„Zapraszam Państwa serdecznie na kolejny Festiwal Arcydzieł, które przez wieki i pokolenia są wierne człowiekowi i światu” pisze Jan Nowara w słowie do widzów.

Festiwal rozpocznie się w piątek, 16 października. O godz. 17.45 w foyer Teatru Siemaszkowej odbędzie się wernisaż 20. Międzynarodowego Biennale Plakatu Teatralnego. Prace artystów z całego świata będzie można oglądać przez cały festiwal. Kwadrans później na Dużej Scenie rozpocznie się pierwsze przedstawienie konkursowe.

Siedem spektakli w konkursie

Na otwarcie publiczność zobaczy „Księżniczkę na opak wywróconą” według Pedra Calderóna de la Barca. Spektakl Teatru im. Wilama Horzycy w Toruniu, wyreżyserowany przez Pawła Aignera, zostanie zaprezentowany 16 października o godz. 18.

W niedzielę, 18 października, o godz. 18 wystąpi Teatr im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie z „Hamletem” Williama Szekspira w reżyserii Jana Marka Kamińskiego. Dzień później, o godz. 19, Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie pokaże „Dziedzictwo” według Isaaca Bashevisa Singera. Reżyserem przedstawienia, podejmującego temat tożsamości i historii żydowskiej rodziny, jest Robert Talarczyk.

Na wtorek, 20 października, na godz. 20 zaplanowano „Betlejem polskie” Lucjana Rydla w reżyserii Rafała Szumskiego. Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie zaprezentuje widowisko łączące tradycję jasełkową z tematyką patriotyczną.

W czwartek, 22 października, o godz. 18 publiczność obejrzy muzyczną interpretację „Dżumy” Alberta Camusa. Przedstawienie Teatru Kameralnego im. Wandy Rucińskiej w Bydgoszczy przygotował Wojciech Kościelniak. Następnego dnia, o godz. 20, Teatr Polski w Bielsku-Białej wystąpi z „Iwoną, księżniczką Burgunda” Witolda Gombrowicza w reżyserii Leny Frankiewicz.

Nurt konkursowy zamknie 24 października o godz. 19 „Faust” Johanna Wolfganga Goethego. Spektakl Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie wyreżyserował Jan Nowara. Wszystkie przedstawienia konkursowe odbędą się na Dużej Scenie.

Teatr, muzyka i nowa dramaturgia

Wydarzenia towarzyszące wykroczą poza siedzibę Teatru Siemaszkowej. Już 17 października o godz. 20 w Rzeszowskich Piwnicach odbędzie się koncert Wojana Trockiego „Pewna jest tylko śmierć” według Toma Waitsa. W tym samym miejscu 21 października o godz. 18 Teatr Pod Górkę, autorski teatr Stanisława Górki, zaprezentuje „Potyczki Tewje Mleczarza z Bogiem” w reżyserii Sławomira Gaudyna. Przedstawienie powstało na podstawie prozy Szolema Alejchema, z wykorzystaniem piosenek Mordechaja Gebirtiga.

W Teatrze Maska 20 października o godz. 17.30 będzie można zobaczyć „Festen” w reżyserii Katarzyny Deszcz, przygotowany na Uniwersytecie Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie. Z kolei 22 października o godz. 21.30 Wojewódzki Dom Kultury zaprosi na koncert Eskaubei „P.T.S. – Poczet Twórców Szczególnych”.

Scena Nowej Dramaturgii przedstawi trzy premierowe czytania performatywne. „Własny niepokój” Hanki Dziubińskiej w reżyserii Macieja Białoruskiego zaplanowano na 17 października o godz. 17. „Stukot” Doroty Bator w reżyserii Eryka Herbuta zostanie zaprezentowany 21 października o godz. 20, a „Kawałki” Very Popovej w reżyserii Rozy Sarkisian, 24 października o godz. 16.

Ostatniego dnia festiwalu, 25 października, o godz. 17.30 Teatr Przedmieście pokaże w swojej siedzibie „Ucho igielne” według Wiesława Myśliwskiego. Spektakl Anety Adamskiej-Szukały opowiada o spotkaniu bohatera z młodszą wersją samego siebie.

WANDA i głos publiczności

Przedstawienia konkursowe oceni jury, w którym zasiądą Juliusz Chrząstowski, Monika Frajczyk, Piotr Kruszczyński, Wojciech Majcherek i Krzysztof Pleśniarowicz. Najlepszy spektakl otrzyma statuetkę WANDA 2026. Swoją nagrodę przyzna również publiczność, a rozmowy po spektaklach konkursowych poprowadzi Jacek Cieślak z „Rzeczpospolitej”.

Finałowy wieczór rozpocznie się 25 października o godz. 20 na Dużej Scenie. W programie znalazło się przedstawienie „Z ręką na gardle. Piosenki z repertuaru Ewy Demarczyk”, według scenariusza i w reżyserii Anny Sroki-Hryń. Na zakończenie festiwalu poznamy werdykt jury oraz laureata nagrody publiczności.

Szczegółowy program festiwalu i informacje o poszczególnych wydarzeniach są dostępne na stronie teatru. Bilety można kupić przez internetowy system sprzedaży.

Festiwal dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz współfinansowano z budżetu Województwa Podkarpackiego.

Dla wielu młodych artystów to szansa na sfinansowanie autorskich projektów, zakupu sprzętu czy opłacenie profesjonalnych warsztatów. Władze miasta podkreślają, że wspieranie lokalnych talentów to strategiczna inwestycja w przyszłość i wizerunek stolic podkarpackiego regionu.

Szansa dla młodych pasjonatów kultury

Do ubiegania się o miejskie środki uprawnieni są uczniowie szkół podstawowych i ponadpodstawowych, a także studenci studiów pierwszego oraz drugiego stopnia, jednolitych studiów magisterskich oraz absolwenci do 26. roku życia. Kluczowym warunkiem formalnym jest uczęszczanie do rzeszowskiej szkoły lub uczelni wyższej w minionym roku szkolnym bądź akademickim.

Prezydent Rzeszowa Konrad Fijołek podkreśla, jak istotny jest to element miejskiej polityki społecznej i kulturalnej. Z jego licznych rozmów z młodzieżą wyraźnie wynika, że obok samych możliwości prezentowania własnej twórczości na scenach czy w galeriach, młodzi ludzie niezwykle potrzebują realnego, finansowego fundamentu. To właśnie on pozwala im bez przeszkód rozwijać pasje, próbować nowych form ekspresji i stawiać kolejne kroki na artystycznej ścieżce.

CZYTAJ RÓWNIEŻ:

Jakie sukcesy gwarantują punktację?

O przyznaniu wsparcia zdecyduje dotychczasowy dorobek kandydata. Oceniane będą przede wszystkim wysokie lokaty i wyróżnienia wywalczone w konkursach, przeglądach, festiwalach, zawodach czy turniejach o zasięgu co najmniej wojewódzkim. Każdy składający wniosek musi zaprezentować od dwóch do pięciu swoich najważniejszych osiągnięć i udokumentować je odpowiednimi dyplomami lub zaświadczeniami.

Komisja stypendialna zwróci szczególną uwagę na własne inicjatywy, autorskie projekty, wydane utwory oraz dzieła, które dowodzą gotowości do samodzielnej pracy artystycznej w przyszłości. Dodatkowe punkty będzie można uzyskać za aktywny udział w wydarzeniach miejskich i godną reprezentację Rzeszowa. Okres rozliczeniowy obejmuje osiągnięcia zdobyte od 1 września 2025 roku do 31 sierpnia 2026 roku dla uczniów oraz od 1 października 2025 roku do 30 września 2026 roku dla studentów i absolwentów.

CZYTAJ RÓWNIEŻ:

Stawki i realna skala wsparcia

Środki przyznawane w ramach programu stanowią jednorazowe wsparcie finansowe, które trafi bezpośrednio na konta wybranych laureatów w ciągu 30 dni od wejścia w życie stosownego zarządzenia Prezydenta Miasta. Wysokość stypendium została zróżnicowana w zależności od stopnia edukacji kandydata:

• 3 000 zł brutto dla uczniów szkół podstawowych,
• 4 000 zł brutto dla uczniów szkół ponadpodstawowych,
• 5 000 zł brutto dla studentów I i II stopnia, jednolitych studiów magisterskich oraz absolwentów do 26. roku życia.

Dotychczasowe statystyki pokazują ogromne zainteresowanie tą formą pomocy. W ciągu ostatnich trzech lat Rzeszów przeznaczył na stypendia łącznie ponad 640 tysięcy złotych, co pozwoliło wesprzeć 168 młodych osobowości. W samym tylko 2026 roku kwota 225 tysięcy złotych trafiła do 58 wyróżnionych osób, w 2025 roku przyznano 201 tysięcy złotych dla 53 stypendystów, a w 2024 roku 214,2 tysiąca złotych wsparło 57 artystów.

CZYTAJ RÓWNEŻ: 

Harmonogram i procedury składania dokumentów

Czas na złożenie kompletnej dokumentacji upływa z końcem miesiąca. Wniosek w wersji papierowej z odręcznym podpisem można złożyć osobiście w kancelarii Urzędu Miasta Rzeszowa przy Rynku 12 do piątku, 30 października do godziny 15:30. Osoby preferujące wizytę w weekend mają do dyspozycji Punkty Obsługi Mieszkańców zlokalizowane w rzeszowskich galeriach handlowych, gdzie dokumenty przyjmowane będą do soboty, 31 października w godzinach ich otwarcia.

Dla osób wybierających ścieżkę cyfrową udostępniono kanał e-Doręczeń. Wniosek należy przesłać do 31 października do godziny 23:59, pamiętając przy tym o bezwzględnym wymogu podpisania samego formularza wniosku kwalifikowanym podpisem elektronicznym bądź Profilem Zaufanym (samo podpisanie pisma przewodniego spowoduje odrzucenie zgłoszenia ze względów formalnych).

Służby miejskie apelują, aby nie odkładać procedury na ostatnią chwilę. Pomoc techniczna związana z obsługą systemu stypendialnego świadczona będzie wyłącznie w godzinach pracy magistratu, czyli do 30 października do godziny 15:30. Dodatkowe informacje, wzory formularzy oraz szczegółowy regulamin można znaleźć na oficjalnej stronie internetowej stypendia.erzeszow.pl.

Przekształcenie placówki w Dynowie w bibliotekę o charakterze powiatowym to znacznie więcej niż wymiana tablicy na elewacji budynku. Placówka przejmie rolę koordynatora oraz centrum wsparcia dla sieci bibliotek funkcjonujących na terenie gmin powiatu rzeszowskiego.

W ramach nowej formuły mieszkańcy całego regionu mogą liczyć na:

• Częstsze spotkania autorskie z popularnymi pisarzami i wyjątkowymi gośćmi,
• Rozbudowaną ofertę wydarzeń, warsztatów tematycznych oraz konkursów dla dzieci, młodzieży i seniorów,
• Zacieśnienie współpracy pomiędzy bibliotekami z poszczególnych gmin,
• Szkolenia i merytoryczne wsparcie dla bibliotekarzy z terenu całego powiatu,
• Nowoczesne projekty edukacyjne realizowane we współpracy ze szkołami i lokalnymi instytucjami.

Na realizację zadań kulturalnych o zasięgu powiatowym Zarząd Powiatu Rzeszowskiego planuje corocznie przekazywać dedykowane środki finansowe.

Czytaj również:

Władze powiatu i miasta przypieczętowały porozumienie

Oficjalne porozumienie w sprawie nadania bibliotece w Dynowie funkcji powiatowych zostało podpisane przez kluczowych przedstawicieli lokalnych samorządów: Starostę Rzeszowskiego dr. Krzysztofa Jarosza, Wicestarostę Rzeszowskiego Jerzego Bednarza oraz Burmistrza Dynowa Zygmunta Frańczaka. W uroczystej oprawie towarzyszącej nowym ustaleniom udział wzięła również radna Powiatu Rzeszowskiego Renata Pyś.

– Ważne inwestycje to nie tylko budowa dróg czy remont chodników. Najważniejsza to inwestycja w człowieka. Dlatego stawiamy na Dynów i dokładamy kolejną inwestycję – tym razem w wiedzę, kulturę i ludzi. Od stycznia zawiśnie na niej słowo „powiatowa”. Dla mnie to słowo ma znaczenie. Dynów jest i będzie ważnym punktem na mapie Powiatu Rzeszowskiego – zaznacza dr Krzysztof Jarosz

Czytaj również:

Marek Kamiński na inaugurację nowej ery

Przedsmak tego, jak w przyszłości funkcjonować będzie kulturalne serce regionu, mieszkańcy mieli okazję poczuć już podczas wyjątkowego spotkania inaugurującego zapowiedź zmian. Gościem specjalnym wydarzenia w Dynowie był Marek Kamiński – znany podróżnik, zdobywca obu biegunów Ziemi oraz autor książek.

Podczas prelekcji wybitny podróżnik opowiadał nie tylko o ekstremalnych wyprawach w nieznane, ale również o życiowej uważności, przekraczaniu własnych barier i szukaniu inspiracji. Wydarzenie to idealnie wpisuje się w nową definicję nowoczesnej biblioteki, która przestaje być wyłącznie wypożyczalnią książek, a staje się żywą przestrzenią do dyskusji, zdobywania wiedzy i budowania lokalnej społeczności.

Lokalna, amatorska produkcja szybko wykroczyła daleko poza granice Podkarpacia, docierając do czołowych postaci polskiego przemysłu filmowego. „Manna” zdobyła szereg prestiżowych wyróżnień, w tym Nagrody im. Jana Machulskiego (OFFSKARY 2007) za najlepszy scenariusz dla Huberta Gotkowskiego i Piotra Gibowicza oraz dla najlepszego aktora Marcina Kabaja, a także Grand Prix na legendarnym festiwalu „Oskariada” czy tytuł Odkrycia Roku według stacji Kino Polska i portalu Onet. Sukces leśnej partyzantki był tak duży, że po latach doczekała się ona komercyjnej, kinowej wersji z udziałem profesjonalnych aktorów.

Smak piwa z Van Pura, dzwonki polifoniczne i trzy piksele na krzyż

Po dwóch dekadach twórcy z grupy filmowej DDN postanowili z ogromnym dystansem i właściwym sobie humorem podsumować tamte czasy. W zapowiedzi wydarzenia z przymrużeniem oka wracają do realiów 2006 roku:

„Cofnijmy się do października 2006 roku. Czasy były piękne i dzikie: smartfonów jeszcze nie wymyślono, szczytem technologicznego luksusu był dzwonek polifoniczny, samochód elektryczny kojarzył się wyłącznie z Melexem wożącym emerytów w Ciechocinku, a studencką elitę stanowił typ, któremu Polonez odpalał za pierwszym razem. W tamtej epoce aparaty cyfrowe rejestrowały wideo w oszałamiającej jakości trzech pikseli na krzyż, jeśli chciałeś rozpoznać kogoś na filmiku, musiałeś to robić po barwie głosu albo po kształcie plamy, którą rzucał na ścianę.

I w tych uroczych okolicznościach przyrody grupa zapaleńców postanowiła rzucić wyzwanie Hollywood i wyświetlić w kinie WDK coś, co przy maksymalnej dawce dobrej woli i lekkim przymrużeniu oka dało się nazwać pełnometrażowym filmem fabularnym. Budżet? Złożony głównie z drobnych wydłubanych z kieszeni starych jeansów, zapału i piwa z Van Pura.

Ponieważ od tego zrywu minęły równe dwie dekady (tak, dwadzieścia lat, proszę natychmiast podać nam maść na korzonki), robimy powtórkę z rozrywki. Będzie sentymentalnie, trochę przypałowo i na pewno śmiesznie” – piszą po latach z rozbrojeniem twórcy „Manny”.

Sentymentalny powrót do korzeni i niespodzianka dla widzów

Jubileuszowy pokaz odbędzie się dokładnie tam, gdzie rozpoczęła się cała historia, czyli w sali kinowej Wojewódzkiego Domu Kultury przy ul. Okrzei w Rzeszowie. Pokaz zaplanowano na wtorek, 13 października 2026 r., o godzinie 19:00.

Wydarzenie uświetni obecność twórców, którzy podzielą się kulisami powstawania filmu oraz zabawnymi anegdotami z planu. Zapowiada się wieczór pełen humoru, dystansu do dawnej jakości obrazu i sentymentalnych wspomnień. Co ważne, każdy uczestnik projekcji otrzyma pamiątkowy egzemplarz „Manny” na płycie DVD.

Bilety w cenie 20 zł są do nabycia w kasie WDK przed seansem oraz na stronie internetowej bilety.kulturapodkarpacka.pl.

Pokaz filmu, benefis i poezja

Uroczysty wieczór otworzyła projekcja dokumentu „Stan Borys. Głos, który wpływa na pokolenia”, przybliżającego bogaty dorobek i barwne życie Jubilata. Chwilę później na scenie wybrzmiały najsłynniejsze utwory z jego repertuaru w nowych, porywających aranżacjach.

Przed rzeszowską publicznością wystąpili:

• Margo S. (Małgorzata Staniszewska) – pochodząca z Podkarpacia wokalistka związana na co dzień z Nowym Jorkiem,
• Grzegorz Wilk – charyzmatyczny wokalista i aktor, ceniony interpretator twórczości Stana Borysa.

Artystom towarzyszył live-band pod kierownictwem Tomasza Jachyma (Damian Kurasz, Mateusz Pliniewicz, Marcin Jadach, Jakub Madejowski). Niezwykłym dopełnieniem muzycznej części były recytacje wierszy Jubilata w wykonaniu aktorki Justyny Król. Nad całością widowiska czuwał autor koncepcji Bartłomiej „Eskaubei” Skubisz, a wydarzenie poprowadził redaktor Adam Bienias.

Owacje na stojąco i osobiste spotkanie z mistrzem

Po zakończeniu części oficjalnej Jubilat spotkał się ze swoimi sympatykami. Nie zabrakło wzruszających życzeń, pamiątkowych zdjęć oraz okazjonalnego wpisywania autografów.

Organizatorami tego niezwykłego święta polskiej piosenki były Wojewódzki Dom Kultury w Rzeszowie oraz Województwo Podkarpackie, a Patronat Honorowy nad wydarzeniem objął Marszałek Województwa Podkarpackiego.

🩸 Ostatnia szansa: „Tylko kochankowie przeżyją”

W piątek, 18 września o godz. 20:00, odbędzie się wyjątkowy, ostatni seans filmu „Tylko kochankowie przeżyją” w reżyserii Jima Jarmuscha. W związku z wygaśnięciem praw kinowych do tego tytułu, to definitywnie ostatnia okazja, by zobaczyć na dużym ekranie klimatyczną historię miłosną z Tildą Swinton, Tomem Hiddlestonem i Mią Wasikowską.

• Bilety: 10 zł

🏛 Legendarny dubbing wraca na ekran: „Asterix i Obelix: Misja Kleopatra”

Mimo 24 lat od premiery, francuska komedia wciąż bije rekordy popularności i jest źródłem niezliczonych cytatów. Wszystko za sprawą kultowego tłumaczenia Bartosza Wierzbięty. W dniach 11–23 września fani trójki Galów będą mogli przypomnieć sobie ich przygody na ekranie rzeszowskiego kina.

• Seanse: m.in. 17.09 (godz. 17:00), 19.09 (godz. 18:00), 21.09 (godz. 19:00) i 23.09 (godz. 17:00).
• Bilety: 18 zł

👑 Niezwykła podróż przez wieki: „Orlando”

W repertuarze znalazło się również poetyckie dzieło Sally Potter – „Orlando” na podstawie powieści Virginii Woolf. To historia angielskiego arystokraty (w tej roli genialna Tilda Swinton), który otrzymuje od królowej rozkaz, by nigdy się nie zestarzeć, i przemierza kolejne stulecia, stawiając czoła wyzwaniom losu oraz zmianom własnej tożsamości.

• Seanse: 19.09 (godz. 20:00), 23.09 (godz. 19:00) oraz 27.09 (godz. 18:00).
• Bilety: 17 zł

👶 Strefa Rodzica: Mamy w kinie i przygody Pucia

Kino za Rogiem Café zaprasza także całe rodziny:

• „Mamo, zobacz!” (22.09, godz. 12:30): Specjalny cykl dedykowany młodym mamom. Pokaz filmu „Dwa bilety do Grecji” odbędzie się przy przyciszonym dźwięku i delikatnym świetle, umożliwiając komfortowy seans z maluszkiem. Wydarzeniu towarzyszyć będą konsultacje z psychologiem dziecięcym, Aleksandrą Hytroś-Kiwałą. Liczba miejsc ograniczona do 15. (Bilety: 15 zł).
• „Pucio kocha zwierzaki” (12–27.09): Pokazom animacji towarzyszy konkurs z nagrodami. Do każdego biletu dołączany jest kupon biorący udział w losowaniu 1 z 5 plakatów filmowych. Dzieci mogą też przynieść pracę plastyczną pt. „Jak oglądam Pucia w Kinie za Rogiem Café”, by zdobyć dodatkową szansę na wygraną.

🧠 Masz wiedzę filmową? Wystartuj w Turnieju Filmowym!

Na zakończenie miesiąca, 29 września o godz. 18:00, odbędzie się kolejna edycja kultowego Turnieju Filmowego współorganizowanego z audycją DEJA VU w Radio Centrum 89fm.

To quiz wiedzy filmowej, w którym udział można wziąć indywidualnie lub w zespołach do 4 osób. Na zwycięzców czekają cenne nagrody ufundowane przez czołowych polskich dystrybutorów i wydawnictwa. Wstęp jest wolny, jednak obowiązują wcześniejsze zapisy mailowe: kontakt@kzrcafe.pl.

📌 Rezerwacje biletów na wszystkie seanse dostępne są na stronie: kzrcafe.pl

Aparat, telefon i zielona wyobraźnia. Co czeka uczestników?

Organizatorzy stawiają na połączenie techniki fotograficznej z edukacją ekologiczną i prostą kreacją artystyczną. Spacer ma być pretekstem do zatrzymania się w pędzie miasta i przyjrzenia niezwykłym drzewom, które od dziesięcioleci towarzyszą mieszkańcom Rzeszowa.

Czytaj również:

Podczas wydarzenia uczestnicy nie tylko dowiedzą się, jak operować światłem i kadrem, by oddać majestat sędziwych drzew, ale pozyskają też praktyczną wiedzę technologiczną. Przewidziano prezentację łatwych w obsłudze aplikacji mobilnych służących do natychmiastowego rozpoznawania gatunków roślin oraz identyfikacji głosów ptaków zamieszkujących miejskie korony. Wykonane w trakcie przechadzki zdjęcia oraz zebrane obserwacje posłużą później jako baza do krótkich, pobudzających wyobraźnię ćwiczeń twórczych.

Praktyczne informacje dla uczestników

Aby wziąć udział w wydarzeniu, nie trzeba być profesjonalnym fotografem – wystarczy chęć spędzenia czasu na świeżym powietrzu oraz podstawowy sprzęt.

• Data i godzina: sobota, 19 września 2026 r., godz. 12:00
• Miejsce zbiórki: Wypożyczalnia Muzyczna WiMBP, ul. Żeromskiego 2 w Rzeszowie
• Wstęp: wolny (wydarzenie bezpłatne)
• Co ze sobą zabrać: naładowany telefon komórkowy z aparatem lub klasyczny aparat fotograficzny

Wydarzenie jest finansowane ze środków Unii Europejskiej.

Między siłą a pokusą: Od „femme forte” do „femme fatale”

Wizerunki biblijnych heroizmów od wieków intrygowały największych mistrzów pędzla. Portrety żydowskich postaci kobiecych w sztuce europejskiej przechodziły jednak fascynującą i wielowymiarową ewolucję. Z jednej strony artyści ukazywali model „femme forte”, kobiety silnej, bezkompromisowej, walecznej i pełnej cnót. Z drugiej strony w sztuce stopniowo narastała fascynacja figurą „femme fatale” – postacią tajemniczą, uwodzicielską, niebezpieczną i sprowadzającą na mężczyzn zgubę.

To właśnie na styku tych dwóch wyrazistych skrajności w XIX i XX wieku narodził się niezwykle wpływowy, a zarazem dwuznaczny topos „la belle Juive”, czyli pięknej Żydówki. Analiza tych dzieł pozwala współczesnemu widzowi dostrzec, w jaki sposób dawne patriarchalne społeczeństwo chrześcijańskie konstruowało i interpretowało wizerunek kobiet, ze szczególnym uwzględnieniem ich żydowskiego pochodzenia.

Czytaj również:

Ekspert wysokiej klasy i wydarzenie dostępne dla wszystkich

Prelekcję wygłosi postać doskonale znana w rzeszowskim środowisku naukowym i kulturalnym. Ks. dr Paweł Batory to uznany historyk sztuki, dyrektor Muzeum Diecezjalnego w Rzeszowie oraz diecezjalny konserwator zabytków. Na co dzień wykłada historię sztuki na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz w Instytucie Teologiczno-Pastoralnym. Jest także aktywnym członkiem Stowarzyszenia Rajsze oraz Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów.

Organizatorzy zadbali o pełną dostępność wydarzenia – wykład będzie na żywo tłumaczony na polski język migowy (PJM). Osoby o szczególnych potrzebach, które planują udział w spotkaniu, mogą z wyprzedzeniem skontaktować się ze Stowarzyszeniem Rajsze, aby zagwarantować sobie jak najbardziej komfortowe warunki.

Wydarzenie jest dofinansowane z budżetu Gminy Miasto Rzeszów, a wstęp na nie jest otwarty dla wszystkich zainteresowanych.

Informacje w pigułce:

• Co: Wykład ks. dr. Pawła Batorego – Od „femme forte” do „femme fatale”: wizerunki biblijnych żydowskich kobiet w malarstwie europejskim...
• Kiedy: 18 września 2026 r. (piątek), godz. 18:00
• Gdzie: Kino za Rogiem Café, ul. św. Mikołaja 6, Rzeszów
• Organizator: Stowarzyszenie Rajsze
• Ważne: Wykład tłumaczony na Polski Język Migowy (PJM)
• Szczegóły: Oficjalne wydarzenie na Facebooku

Moc atrakcji podczas urodzinowego pikniku

Z okazji 7. urodzin KJ Folkowa Podkowa organizuje otwarty piknik rodzinny. Wydarzenie odbędzie się w niedzielę, 6 września 2026 roku, a jego start zaplanowano na godzinę 13:00. Wstęp na imprezę jest bezpłatny. Organizatorzy przygotowali bogaty program, w którym znajdą się m.in.:

• Przejażdżki konne oraz pokazy jeździeckie w wykonaniu klubowiczów
• Widowiskowy pokaz kaskaderski grupy ApolinarskiGroup
• Zawody Hobby Horse oraz zawody biegowe z Podium dla najmłodszych
• Spotkanie ze zwierzętami z Alpacze - Rzeszowskie Alpaki
• Pokazy strażackie, gry, animacje i strefa gastronomiczna

Siedem lat wspólnej pasji

Jubileusz to dla twórców stajni czas podsumowań i podziękowań kierowanych do wszystkich, którzy przyczynili się do rozwoju klubu. Przedstawiciele Folkowej Podkowy podkreślają, że to dzięki zaangażowaniu zawodników, instruktorów, sponsorów i gości miejsce to nieustannie tętni życiem, i zapraszają wszystkich do wspólnej zabawy.

Konrad Fijołek: „To ogromna szansa dla ludzi z pasją”

Program stypendialny jest stałym elementem polityki kulturalnej Rzeszowa, mającym na celu budowanie przestrzeni dla niezależnej twórczości.

„To już czwarty nabór tego nowego narzędzia finansowego, jakie dedykujemy twórcom. Nie ukrywam, że bardzo nam zależy na ożywianiu życia kulturalnego naszego miasta. Myślę, że to już widać” – podkreśla Konrad Fijołek, Prezydent Rzeszowa.

„Teraz jest ogromna szansa dla tych wszystkich, którzy w kulturze realizują się na co dzień, którzy mają w głowach pomysły na bardzo fajne projekty, które realizują albo chcieliby realizować, ale wymagają one wsparcia finansowego. W ramach stypendiów można otrzymać nawet 24 tysiące złotych, jeśli projekt wymagałby pracy półrocznej – to maksymalny czas i maksymalna kwota na działania. Paleta koncepcji jest szeroka. Zapraszam do naboru” – dodaje prezydent.

Czytaj więcej:

Dla kogo wsparcie i na jakich zasadach?

O Stypendium Twórcze Miasta Rzeszowa mogą ubiegać się osoby, które ukończyły 26. rok życia, zajmują się twórczością artystyczną lub upowszechnianiem kultury i zamierzają zrealizować swój autorski projekt na terenie Rzeszowa.

Program obejmuje przedsięwzięcia planowane na okres od 3 do 6 miesięcy, których realizacja przypadnie na pierwszą połowę roku – od 1 stycznia do 30 czerwca 2027 roku. Wysokość stypendium to 4 000 zł brutto miesięcznie (co przy maksymalnym, półrocznym okresie daje łącznie 24 000 zł).

Dziedziny, w których można składać wnioski

Katalog wspieranych działań jest wyjątkowo szeroki i obejmuje dwa główne obszary:

1. Twórczość artystyczna:
   • muzyka,
   • sztuki wizualne i performatywne,
   • literatura,
   • teatr,
   • taniec,
   • film,
   • twórczość ludowa.
2. Upowszechnianie kultury:
   • animacja i edukacja kulturalna,
   • zarządzanie kulturą oraz wspieranie rozwoju kadr kultury.

Jak złożyć wniosek?

Cała procedura odbywa się w sposób wygodny i elektroniczny. Interaktywny formularz wniosku jest aktywny w czasie trwania naboru na oficjalnym portalu stypendialnym miasta: stypendia.erzeszow.pl.

Szczegółowy regulamin oraz pełną informację o naborze można znaleźć na stronie aktualności Urzędu Miasta Rzeszowa.

Nie zwlekaj – czas na zgłoszenie autorskiego projektu upływa 30 września 2026 r.!

Czytaj również: 

Od konstrukcji mechanicznych do malarstwa z lotu ptaka

Jedną z postaci, której dorobek zostanie zaprezentowany w Rzeszowie, jest Peter Horvát. Urodzony w 1969 roku w Humenném artysta na co dzień mieszka w Michalovcach i zawodowo pracuje jako konstruktor mechanik po ukończeniu studiów na Wydziale Mechanicznym Uniwersytetu Technicznego w Koszycach. Choć jego talent ujawnił się już w dzieciństwie, brak formalnego wykształcenia plastycznego sprawił, że pozostał samoukiem. Twórczość stała się dla niego odskocznią, formą głębokiego relaksu oraz sposobem na psychiczną odnowę. Wczesne dzieła Horváta miały charakter ezoteryczny i medytacyjny, bazując na bogatym wachlarzu unikalnych symboli. Z czasem artysta wypracował swój rozpoznawalny, dojrzały styl, w którym dominuje technika malowania szpachlą. Tworzy głównie w technice akrylowej i olejnej, ale sięga również po akwarele, pastele, węgiel czy ołówek. Niezwykle ważnym źródłem inspiracji są dla niego malownicze krajobrazy regionu Zemplín, które ukazuje z perspektywy lotu ptaka  co bezpośrednio nawiązuje do jego wielkiej życiowej pasji, jaką jest paralotniarstwo. Horvát zajmuje się także fotografią, filmem oraz ilustrowaniem książek dla dzieci. Od lat odnosi sukcesy w konkursie „Výtvarné spektrum”, a jego najważniejszym dotychczasowym osiągnięciem było zdobycie nagrody w etapie krajowym w 2025 roku.

Surrealistyczne światy i nostalgia lat 90.

Drugim z prezentowanych twórców jest Milan Bandurčin, urodzony w 1960 roku w Sninie. To wykształcony grafik użytkowy, który po ukończeniu średniej szkoły sztuk stosowanych zamieszkał w Koszycach. W swojej karierze zawodowej pracował m.in. jako typograf i dekorator wystaw, a w 1989 roku współtworzył agencję reklamową Beren Ateliér, w której do dziś projektuje graficznie. Wielu odbiorców może kojarzyć jego charakterystyczny kreskowy styl z młodzieńczych lat — to właśnie Bandurčin stworzył kultowe ilustracje zdobiące okładki zeszytów szkolnych z lat 90., które do dziś pozostają w pamięci tamtego pokolenia. W swojej twórczości nieprofesjonalnej koncentruje się na rysunku, malarstwie i grafice warsztatowej. Mimo powszechnej cyfryzacji pozostaje wierny tradycyjnym, wymagającym technologiom, takim jak mezzotinta czy sucha igła, choć w ostatnich latach to malarstwo stało się jego głównym środkiem wyrazu. Prace Bandurčina cechuje niecodzienne postrzeganie rzeczywistości, obecność surrealistycznych symboli oraz wprowadzanie komunikatów tekstowych. Artysta jest wielokrotnym laureatem konkursów regionalnych i ogólnokrajowych.

Wystawa „Dialog linii i koloru” w Wojewódzkim Domu Kultury w Rzeszowie to bez wątpienia jedno z najciekawszych wydarzeń kulturalnych początków września, które warto wpisać do swojego kalendarza.

Mistrzowie pędzla połączyli siły

Za inicjatywą stoi znana w środowisku twórczym Grupa Lubelska, która od lat konsekwentnie promuje technikę malarstwa akwarelowego zarówno na terenie Polski, jak i na arenie międzynarodowej. Do tego unikalnego projektu zaproszono jednak nie tylko tradycyjnych akwarelistów. W przedsięwzięciu mogą wziąć udział również polscy malarze, którzy na co dzień posługują się zupełnie innymi technikami. W ramach wydarzenia stworzono około trzydziestu prac premierowych, które zostaną zaprezentowane podczas inauguracji wystawy. 

Czytaj również: 

Tradycja spotyka nowoczesność

Odwiedzający ekspozycję będą mieli okazję zobaczyć niezwykle zróżnicowane kompozycje. Postać Księżnej Marszałkowej, jej najbliższa rodzina, zabytkowa architektura rezydencji oraz historyczne epizody zyskały całkowicie nowe, indywidualne interpretacje. Wśród prezentowanych prac znajdą się zarówno szczegółowe portrety, subtelne pejzaże, jak i wielowarstwowe kompozycje nawiązujące do bogactwa pozostawionego przez arystokratkę. Co niezwykle istotne, tłem dla wszystkich prezentowanych obrazów staną się autentyczne, zabytkowe wnętrza Muzeum – Zamku w Łańcucie.

Zobacz powstawanie obrazów na własne oczy

Główne uroczystości związane z otwarciem ekspozycji zaplanowano na niedzielę, 6 września 2026 roku. Oficjalna część wernisażowa rozpocznie się punktualnie o godzinie 16:00. Jednak największa niespodzianka czeka na gości jeszcze przed oficjalnym otwarciem. Już od godziny 13:00 w przestrzeniach zamkowych odbywać się będą otwarte pokazy malowania na żywo. Artyści biorący udział w projekcie uchylą rąbka tajemnicy swojego warsztatu i na oczach publiczności będą tworzyć nowe dzieła. Będzie to unikalna okazja, aby śledzić poszczególne etapy powstawania akwareli, przyjrzeć się precyzyjnym ruchom pędzla oraz porozmawiać z twórcami o ich inspiracjach, technikach i pracy nad projektem.

Najważniejsze informacje dla zwiedzających

Wystawa czasowa w łańcuckim Muzeum będzie dostępna dla zwiedzających przez ponad dwa miesiące – od 6 września do 15 listopada 2026 roku. Udział w niedzielnym wernisażu oraz towarzyszących mu pokazach na żywo stanowi doskonałą propozycję na spędzenie kulturalnego popołudnia w jednej z najpiękniejszych rezydencji magnackich w Polsce.

Przełomowa rola wiejskich integracji

Tegoroczny program łączy wątki historyczne z głębokim tłem społecznym wsi. Istotnym punktem odniesienia stała się rola lokalnych Domów Ludowych. Ich symboliczna historia sięga dokładnie wieku wstecz, gdy mieszkańcy Markowej podjęli decyzję o wykupieniu i przebudowie dawnej stajni podworskiej. Wyremontowany obiekt uroczyście otwarto 30 sierpnia 1931 roku. Honorowym gościem uroczystości był trzykrotny premier Rzeczypospolitej Polskiej, Wincenty Witos. Jego wizyta stała się dla wiejskiej społeczności motorem napędowym do budowania lokalnej dumy, samorządności oraz poczucia podmiotowości.

Czytaj również: 

Pamięć o społeczności i rodzinie Ulmów

Dom Ludowy pełnił funkcję nie tylko kulturalną i oświatową, ale tworzył także żywe centrum integracji i budowania wzajemnego zaufania. To właśnie tam skupiało się życie przedwojennej Markowej. Obecnie renowacja i ponowne wykorzystanie tej przestrzeni pozwala włączyć ją w szeroki układ dziedzictwa kulturowego miejscowości. Wraz z Muzeum Skansenem, Centrum Kultury oraz Ochronką Sióstr Służebniczek, budynek wpisuje się w żywy krajobraz pamięci historycznej regionu.

Program nocnego zwiedzania i szczegóły organizacyjne

Wydarzenie rozpocznie się 28 sierpnia o godzinie 19:00 wykładem wprowadzającym "Etyka solidarności" poprowadzonym przez profesora Zbigniewa Stawrowskiego. Spotkanie na ekspozycji stałej zaplanowano na 29 sierpnia na godzinę 20:00. W programie przewidziano wprowadzenie historyczne zaprezentowane przez przewodniczkę Renatę Kunysz oraz prelekcję zatytułowaną „Dom utracony, dom odnaleziony. O solidarności, miłości bliźniego i ratowaniu Żydów”, którą poprowadzi Artur Dobrucki, Pełnomocnik Dyrektora ds. Ekspozycji Stałej.  

Z kolei 30 sierpnia dr Mateusz Szpytma wygłosi wykład "Dom Ludowy im. Wincentego Witosa w Markowej. Genius loci nie tylko lokalnej społeczności. Prezentacja w 10-lecie jego nabycia przez Markowian i w 95-lecie otwarcia". Wstęp na wydarzenie jest płatny i wynosi symboliczne 2 złote. Za organizację Sympozjum odpowiadają:

•  Muzeum Polaków Ratujących Żydów w Markowej, 
• Towarzystwo Przyjaciół Markowej, 
• Podkarpacka Resursa Kultury Pamięci,
•  Polskie Towarzystwo Naukowe – Akademia Sprawiedliwych. 

Przedsięwzięcie jest współfinansowane z budżetu Województwa Podkarpackiego.

Marcin Najman z koncertem

Jedną z głównych atrakcji "Igrzysk Legend" będzie występ Marcina Najmana. Publiczność zobaczy go tym razem nie tylko w roli kojarzonej ze sportami walki.

Najman pojawi się bowiem na Podkarpaciu z koncertem oraz specjalnym programem, w którym znalazła się przygotowana w humorystycznym stylu "historiada" oraz proklamacja "Cesarstwa Jarosławskiego". Organizatorzy zapowiadają także wspólne wykonanie utworu "Jest jak jest".

Podczas wydarzenia będzie również możliwość zrobienia sobie zdjęć z zaproszonymi gośćmi.

Freestyle i historia Jarosławia na wesoło

Na Bulwarach pojawi się także Koro, który zaprezentuje pokaz freestyle'u. W programie przewidziano ponadto atrakcje angażujące publiczność.

Lokalny akcent zapewni profil Historia_Kurs_ZostanPrawnikiem. Przygotowany stand-up pt. "Jarosław w Centrum Historii" ma przedstawić dzieje miasta w lekkiej i humorystycznej formule, łącząc lokalne ciekawostki z rozrywką.

Rapowy finał "Igrzysk Legend"

Wieczór zakończy koncert KMNC Familia, jednej z jarosławskich ekip rapowych. To właśnie hip-hopowy występ będzie muzycznym finałem wydarzenia.

„Igrzyska Legend” rozpoczną się 21 sierpnia o godz. 17:00 na Bulwarach nad Sanem w Jarosławiu. Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny.