Od Witosa po Kosiniaka-Kamysza: Ruch Ludowy świętuje 130 lat historii. Centralne obchody odbędą się w Rzeszowie

Polskie Stronnictwo Ludowe, jeden z najstarszych i najważniejszych ruchów politycznych w Polsce, obchodzi w tym roku jubileusz 130-lecia swojego istnienia. Pod hasłem "130 lat historii – 130 lat służby ludziom!", ludowcy podsumowują swoją burzliwą przeszłość, naznaczoną walką o niepodległość, prawa chłopów i demokratyczną Polskę. Centralne obchody jubileuszu odbędą się już w najbliższą niedzielę, 27 lipca, na rzeszowskim Rynku.

Historia, która rozpoczęła się w 1895 roku wraz z powstaniem Ruchu Ludowego, jest nierozerwalnie spleciona z losami Polski. Jak podkreślają organizatorzy, jest to okazja, by „oddać wspólnie hołd tym, którzy od 1895 roku walczyli o godność, ziemię i wolność”. Oś czasu przedstawiona na materiałach promocyjnych ukazuje drogę ruchu od jego zarania, przez kluczowe momenty w historii kraju, aż po współczesne wyzwania.

Fundamenty Niepodległej i walka o godność

Kluczową postacią wczesnego okresu był Wincenty Witos, trzykrotny premier II Rzeczypospolitej. Jego rola w mobilizacji chłopstwa do obrony ojczyzny podczas wojny polsko-bolszewickiej (1920-1921) uważana jest za jeden z fundamentów „Cudu nad Wisłą”. W dwudziestoleciu międzywojennym ruch ludowy stał się także głosem walki o prawa i godność chłopów, czego symbolem był Wielki Strajk Chłopski z 1937 roku.

Okres II wojny światowej to czas zbrojnego oporu. Z szeregów ruchu wyrosły Bataliony Chłopskie – druga co do wielkości formacja zbrojna polskiego podziemia, licząca blisko 170 tysięcy żołnierzy walczących pod dowództwem Franciszka Kamińskiego. Ludowcy odegrali również ważną rolę na scenie międzynarodowej – w latach 1943-1944 funkcję premiera rządu RP na uchodźstwie pełnił Stanisław Mikołajczyk.

Po wojnie Mikołajczyk wrócił do kraju, by przewodzić legalnej opozycji w ramach PSL, jednak zderzył się z terrorem stalinowskim. Tysiące działaczy, jak symbolicznie wspominany Władysław Kojder, było prześladowanych, a ruch został brutalnie stłumiony.

Od PRL do Unii Europejskiej

W okresie PRL ludowcy, choć w ograniczonej formie, działali na rzecz wsi, czego efektem było m.in. wpisanie do konstytucji gwarancji prywatnej własności gospodarstw rolnych w 1971 roku.

Prawdziwy renesans ruchu nastąpił po 1989 roku. Działacze PSL odegrali kluczową rolę w transformacji polskiego rolnictwa, tworząc instytucje takie jak Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (1990) czy Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (1993). Brali także czynny udział w najważniejszych wydarzeniach politycznych tamtych lat. Józef Zych był jednym z ojców Konstytucji RP z 1997 roku, a Waldemar Pawlak i Jarosław Kalinowski odegrali kluczową rolę w negocjacjach akcesyjnych, które doprowadziły Polskę do Unii Europejskiej w 2004 roku.

Współczesność i jubileuszowe świętowanie

Ostatnie lata to kontynuacja walki o interesy polskiej wsi. Jak wskazuje notatka prasowa, w latach 2022-2024 PSL aktywnie protestowało przeciwko niekontrolowanemu importowi produktów rolnych z Ukrainy i blokowało niekorzystne dla rolników zapisy Zielonego Ładu, a kluczową rolę odgrywał w tym minister Czesław Siekierski. Dziś, w 2025 roku, wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz odpowiada za politykę wspierającą obronność kraju.

Wydarzenia te, podobnie jak symboliczne uniewinnienie Wincentego Witosa w 2023 roku, składają się na obraz ruchu, który niezmiennie kieruje się hasłem: „Nie ma sprawy ważniejszej niż Polska”.

"130 Lat Dźwięków Wolności" w Rzeszowie

Uroczystości rozpoczną się o godz. 11:00 zbiórką uczestników przed Podkarpackim Urzędem Wojewódzkim. Następnie o 11:30 odbędzie się ceremonia złożenia kwiatów przy tablicy pamiątkowej Ruchu Ludowego (Teatr im. Wandy Siemaszkowej), a o 12:15 – uroczysta Msza Święta w intencji Ruchu Ludowego w Kościele Farnym pw. św. Wojciecha i św. Stanisława przy Placu Farnym 5. Mszy przewodniczyć będzie Jego Ekscelencja Ksiądz Biskup Jan Wątroba.

Część oficjalna odbędzie się po Mszy Świętej na Rzeszowskim Rynku, gdzie kontynuowana będzie uroczystość z udziałem przedstawicieli władz państwowych, samorządowych i parlamentarzystów.

W wydarzeniu udział zapowiedzieli przedstawiciele władz naczelnych PSL z całej Polski w tym m.in.:

• Władysław Kosiniak-Kamysz – Wicepremier, Minister Obrony Narodowej, Prezes PSL,
• Waldemar Pawlak – Przewodniczący Rady Naczelnej PSL,
• Adam Dziedzic – Poseł na Sejm RP, Prezes Zarządu Wojewódzkiego PSL w Rzeszowie,
  
   
• Stefan Krajewski - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
• Dariusz Klimczak - Minister Infrastruktury
• Miłosz Motyka - Minister Energii
  
   
• Posłowie z Koalicji 15 Października z woj. podkarpackiego:
  Bartosz Romowicz, Elżbieta Burkiewicz, Paweł Kowal,
  Krystyna Skowrońska, Zdzisław Gawlik, Marek Rząsa,
  Joanna Frydrych, Elżbieta Łukacijewska,
• Teresa Kubas-Hul – Wojewoda Podkarpacka.

Kulminacją obchodów będzie niedzielna impreza w Rzeszowie pod hasłem „130 Lat Dźwięków Wolności”. Organizatorzy zapraszają całe rodziny z dziećmi. Część artystyczna rozpocznie się o godzinie 14:30. Na scenie na rzeszowskim Rynku wystąpią zespoły Karczmarze oraz Zespół Tańca Ludowego MASOVIA. Wieczorem, od 17:30, publiczność do tańca porwie DJ ARTRES.

Wydarzenia ma być transmitowane na żywo za pomocą 4 kamer i drona.

Uroczystości w Rzeszowie mają być nie tylko okazją do świętowania, ale także do refleksji nad ponad wiekowym dziedzictwem, które streszcza się w krótkim, ale wymownym manifeście: „Byliśmy, jesteśmy, będziemy”.