Wirus polio w ściekach w Rzeszowie. GIS wzywa do szczepień

Wirus polio, wydalany przez osoby chore lub bezobjawowych nosicieli, może być wykrywany w ściekach. Takie badania pozwalają na wczesne wykrycie potencjalnego zagrożenia. Okresowo, w Polsce i innych krajach europejskich, wykrywa się w ściekach zmutowane formy wirusów szczepionkowych (cVDPV2). Pochodzą one od osób zaszczepionych szczepionkami zawierającymi żywe, osłabione wirusy polio (w Polsce nie stosuje się ich od 8 lat).

Czy zmutowany wirus jest groźny?

Dobra wiadomość jest taka, że zmutowane wirusy szczepionkowe nie stanowią zagrożenia dla osób zaszczepionych. Mogą jednak stanowić ryzyko dla osób, które nie zostały zaszczepione przeciwko polio. W ostatnich miesiącach wykryto cVDPV2 w ściekach w Warszawie, a w grudniu 2024 roku potwierdzono kolejne wykrycie zmutowanego wirusa polio typu 2 w Rzeszowie. Podobne przypadki odnotowano również w Hiszpanii, Niemczech, Wielkiej Brytanii i Finlandii.

Ryzyko masowych zachorowań w Polsce jest niskie ze względu na wysoki poziom zaszczepienia przeciwko polio. Jednak krążenie zmutowanych wirusów może stanowić zagrożenie dla osób nieuodpornionych.

Szczepienia w Polsce – ochrona od lat dzieciństwa

W Polsce wszystkie dzieci są szczepione przeciwko polio od połowy lat 50. XX wieku, co oznacza, że większość dorosłych jest chroniona. Niemniej jednak, dorośli, którzy wiedzą lub podejrzewają, że nie byli szczepieni lub nie są w pełni zaszczepieni, powinni rozważyć uzupełniające szczepienia. Pełny cykl dla nieszczepionych dorosłych to trzy dawki inaktywowanej szczepionki przeciwko polio (IPV).

Kto powinien rozważyć dawkę przypominającą?

Dorośli zaszczepieni, ale narażeni na zwiększone ryzyko zakażenia, mogą rozważyć dawkę przypominającą IPV co 10 lat. Do tej grupy należą:

• Podróżni udający się do krajów, gdzie polio występuje endemicznie (Afganistan i Pakistan) lub gdzie trwają epidemie (niektóre kraje Afryki i Azji).
• Pracownicy laboratoriów i służby zdrowia mający kontakt z próbkami mogącymi zawierać wirusy polio.
• Opiekunowie mający bliski kontakt z osobą, która może być zakażona.
• Pracownicy oczyszczalni ścieków.

Działania zapobiegawcze

Zgodnie z wytycznymi WHO i ECDC, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się wirusów polio, należy:

• Weryfikować stan zaszczepienia populacji, szczególnie regionalnie.
• Zwiększać poziom zaszczepienia w populacjach o niskim odsetku zaszczepionych.
• Utrzymywać terminowość szczepień zgodnie z programem szczepień ochronnych.
• Prowadzić nadzór w celu szybkiego wykrywania i reagowania na krążenie wirusa.

Główny Inspektorat Sanitarny stale monitoruje sytuację i współpracuje z Ministerstwem Zdrowia, WHO i Europejskim Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób.

Wykrycie wirusa polio w ściekach, choć niepokojące, nie oznacza natychmiastowego zagrożenia epidemią w Polsce. Wysoki poziom zaszczepienia społeczeństwa zapewnia ochronę. Niemniej jednak, osoby niezaszczepione lub te z grup ryzyka powinny skonsultować się z lekarzem w sprawie ewentualnych szczepień. Sytuacja jest stale monitorowana przez odpowiednie służby.