Folklor z pokolenia na pokolenie – reportaż z 41. Konkursu Tradycyjnego Tańca Ludowego w Trzcianie

W październiku 2025 roku w Gminnym Centrum Kultury, Sportu i Rekreacji w Trzcianie odbył się 41. Ogólnopolski Konkurs Tradycyjnego Tańca Ludowego, który przyciągnął zespoły z całej Polski i zgromadził zarówno młodych jak i wielopokoleniowych miłośników kultury ludowej.

 Wydarzenie uznawane jest za jedno z najważniejszych spotkań folklorystycznych w kraju – to święto nie tylko tańca, lecz także muzyki oraz regionalnych tradycji, które mają przetrwać w nienaruszonej formie i inspirować kolejne pokolenia.​​

Obejrzyj reportaż Halo Rzeszów autorstwa. Materiał nagrał  Łukasz Kotulak, montaż Jacek Miciuda.

Zespoły z 6 województw

W konkursie rywalizowało 17 zespołów (w tym 3 dziecięce) oraz 19 par tanecznych z 6 różnych województw. 

Prezentowano tradycyjne tańce, autentyczne układy taneczne i niezmieniane linie melodyczne właściwe dla folkloru z różnych regionów polski. Eksperci oceniający występy, w tym m.in. Krystian Olszowski, zwracali szczególną uwagę na autentyczność tańców, technikę, ekspresję, muzykalność oraz dobór repertuaru odpowiadający wiekowi i tradycji zespołu. Oceniano także stroje i zgodność z lokalnymi zwyczajami.​​

Konkurs zgromadził zarówno młodych, jak i starszych pasjonatów ludowych tradycji – jak podkreślił Adam Majka dyrektor GCKSiR, na scenie wystąpili uczestnicy „od sześciolatków do osiemdziesięciokilkulatków, którzy ukochali folklor swoich regionów.” 

Tak szeroki przekrój wiekowy podkreśla, jak silnie tradycja jest obecna w lokalnych społecznościach.​

Sylwetki uczestników

Jak podkreślali zarówno organizatorzy jak i jurorzy, wśród uczestników byli młodzi artyści, dla których udział w takim wydarzeniu to forma rozpoczęcia przygody z folklorem. W życiu zespołów folklorystycznych biorą udział często całe rodziny, które przekazują sobie tradycje, prowadząc zespoły z pokolenia na pokolenie. Z rozmów z uczestnikami konkursu wyłania się obraz pasji, zaangażowania i pielęgnacji regionalnej tożsamości.​​

Relacje uczestników pokazują głęboką więź z tradycją. Julia Kolano z Zespołu Pieśni i Tańca Kamień opowiadała: „Około rok temu poszłam na występ i spodobało mi się jak oni tańczą i grają, zapisałam się potem. Na pewno trzeba ćwiczyć w domu, ale bardzo lubię jeździć na konkursy, na przeglądy. To moje hobby.”​

Aleksander Wasik z zespołu „Zakukała Kukułecka” mówił: „Wujek tam się udziela w zespole, jego brat grał kiedyś na harmonii. Ja się nauczyłem grać, teraz ja wstąpiłem. Granie na akordeonie to moja pasja.”​

Jadwiga Czachor z zespołu „Górniacy” przyznaje: „Jestem w zespole od urodzenia, kierowniczką jest moja mama... śpiewałam, tańczyłam, brałam udział w przedstawieniach i obrzędach zespołowych. Tak to idzie, że jest i do teraz.”​

Uczestnicy konkursu prezentowali różnorodne tańce - od kulawki przez mazurki po popisowe kozoki i żywiołowe polki. Agata Jakubiec z zespołu Magurzanie podkreślała, że ich program dostosowany jest do wieku i temperamentu grup: 

„Gazdowie zaprezentują tańce stateczne, pochodzące od górali Żywieckich i Lachów Zarzeczańskich... Młodsza grupa zatańczy kozoka z figurami akrobatycznymi.”​

Jadwiga Czachor wyliczała: „Tańczyliśmy kulawkę, oberka, mazurkę, polki, ale przede wszystkim śpiewaliśmy nasze tradycyjne przyśpiewki.”​

Siła tradycji

Konkurs oceniany był przez specjalistów, którzy zwracali szczególną uwagę na autentyczność tańców, rytm, ekspresję, umiejętności, muzykalność oraz dostosowanie repertuaru do wieku, stroju i tradycji grupy. Juror Krystian Olszowski mówił: „Będziemy oceniać autentyczność tańców... rytm, pewną ekspresję oraz całą paletę umiejętności, muzykalność, dobór repertuaru do wieku, stroju, obrzędu czy tradycji.” Podkreślał, że autentyczne linie melodyczne i muzyka regionu to równie ważny element jak sam taniec.​

Adam Majka dodawał: „Oceniane są układy taneczne, natomiast nie można oddzielić muzyki danego regionu od układów tanecznych. Jest to bardzo spójne. Niejednokrotnie te linie melodyczne, które przetrwały już wiele dziesiątków lat, są dzisiaj niemodyfikowane. Właśnie tradycyjny taniec ludowy wraz z muzyką chcemy zachować w całości.”​

Wyniki, nagrody i efekt konkursu

Grand Prix w kategorii zespołów tanecznych otrzymał Zespół Regionalny „Lipowianie” z Lipowej. 

Wielu uczestników zdobyło także nagrody w różnych kategoriach, doceniono wysoką jakość prezentacji, kunszt artystyczny i głęboko zakorzenione zwyczaje. 

Uczestnicy podkreślali, że niezależnie od końcowych wyników najważniejsze jest pielęgnowanie bogactwa tradycji i radość ze wspólnej pracy.​

Konkurs, choć pełen rywalizacji, stał się także areną wymiany doświadczeń i pielęgnowania tożsamości. Słowa Barbary Fortuna z Zespołu Pieśni i Tańca Kłosowanie oddają ducha wydarzenia: „Zajmowaliśmy pierwsze, drugie, trzecie miejsca. Mieliśmy Grand Prix. Różnie to bywa, raz się uda, raz nie... Ale myślę, że jest fajnie.”​

Ogólnopolski Konkurs Tradycyjnego Tańca Ludowego w Trzcianie jest przykładem wydarzenia, które nie tylko integruje miłośników folkloru, ale także stanowi forum wymiany doświadczeń, przekazywania wartości oraz kształtowania świadomej tożsamości regionalnej na kolejne lata. Wysoki poziom artystyczny, różnorodność wieku uczestników oraz energia przekazywana przez muzykę i taniec sprawiły, że październikowy konkurs na długo zapadnie w pamięć zarówno organizatorów, jak i publiczności.