Fundacja PRO-FIL dotarła do ponad 8,7 tys. dzieci i wskazuje najczęstsze problemy młodego pokolenia

Największą część działań stanowiły warsztaty prowadzone w ramach działalności Centrum Pomocy Dzieciom w Rzeszowie, a zebrane podczas nich doświadczenia pozwoliły specjalistom wskazać problemy, które regularnie pojawiają się w rozmowach z uczniami.

Nie każda przemoc jest łatwa do rozpoznania

Jak wynika z obserwacji psychologów Fundacji PRO-FIL, uczniowie zazwyczaj potrafią rozpoznać przemoc fizyczną. Więcej trudności sprawia im jednak właściwa ocena przemocy psychicznej, ekonomicznej czy zachowań przekraczających granice w relacjach z rówieśnikami. Część młodych osób ma również problem z odróżnieniem konfliktu od przemocy.

Specjaliści zwracają uwagę również na coraz większą akceptację dla agresji słownej. Wyzwiska, obraźliwe komentarze czy publiczne ośmieszanie bywają przez uczniów traktowane jako zwyczajny sposób komunikacji, a konsekwencje takich zachowań stają się dla nich widoczne dopiero podczas wspólnej analizy konkretnych sytuacji.

– Zaskakuje nas, jak często młodzi ludzie mówią: „to był tylko żart”. W trakcie warsztatów okazuje się, że za tym „żartem” kryje się wyśmiewanie, poniżanie czy naruszanie granic drugiej osoby. Wielu uczniów dopiero podczas rozmowy zaczyna dostrzegać, że przemoc nie zawsze zostawia widoczne ślady, ale bardzo często pozostawia ślady w emocjach, poczuciu własnej wartości i relacjach z innymi – mówi Marika Malisiewicz, psycholog Fundacji PRO-FIL.

Wykluczenie przenosi się do internetu

Kolejnym problemem, który specjaliści dostrzegają podczas pracy z młodzieżą, jest przemoc i wykluczenie w przestrzeni cyfrowej. Usuwanie z grup w mediach społecznościowych, ignorowanie wiadomości czy publiczne ośmieszanie w internecie stają się – według obserwacji zespołu – doświadczeniami coraz bardziej powszechnymi. Jednocześnie sami uczniowie nie zawsze postrzegają takie zachowania jako formę przemocy.

– Dla wielu nastolatków usunięcie z grupy klasowej, pomijanie w internetowych rozmowach czy celowe ignorowanie wiadomości wydaje się czymś zwyczajnym. Dopiero kiedy zaczynamy o tym rozmawiać, młodzi ludzie zauważają, że wykluczenie również może być formą przemocy i mieć bardzo realny wpływ na poczucie bezpieczeństwa oraz przynależności – podkreśla Przemysław Chruściel, psycholog Fundacji PRO-FIL.

Podczas warsztatów coraz częściej pojawiają się również pytania o granice w relacjach, zgodę, prywatność oraz przemoc seksualną. Psychologowie zauważają, że część uczniów utożsamia ją wyłącznie z przemocą fizyczną, nie dostrzegając m.in. problemu seksualnych komentarzy, publikowania treści bez zgody czy niechcianych zachowań w internecie.

Młodzi częściej pytają o zdrowie psychiczne

Specjaliści Fundacji PRO-FIL wskazują także na rosnące zainteresowanie tematami związanymi ze zdrowiem psychicznym. W rozmowach z uczniami pojawiają się pytania dotyczące samookaleczeń, trudnych emocji, kryzysów psychicznych oraz tego, jak reagować, gdy pomocy potrzebuje ktoś z najbliższego otoczenia.

Psychologowie dostrzegają w tym również pozytywną zmianę. Ich zdaniem młodzi ludzie coraz lepiej wiedzą, gdzie można szukać wsparcia, i są bardziej otwarci na rozmowę o własnym zdrowiu psychicznym. Jednocześnie pokazuje to znaczenie obecności dorosłych, którzy potrafią wysłuchać i odpowiednio zareagować.

– Najbardziej zapamiętuję momenty, kiedy po zakończeniu warsztatów uczniowie podchodzą jeszcze na chwilę, żeby dopytać o coś, co ich poruszyło, upewnić się, czy dobrze rozumieją daną sytuację albo po prostu powiedzieć, że ten temat dotyczy również ich. To pokazuje, jak bardzo dzieci i młodzież potrzebują uważnych dorosłych, z którymi mogą bezpiecznie porozmawiać – dodaje Małgorzata Dąbal-Krajewska, psycholog Fundacji PRO-FIL.

8703 dzieci i młodzieży w pierwszym półroczu

Bilans działań Fundacji PRO-FIL z pierwszej połowy roku obejmuje 8703 dzieci i młodzieży, 487 klas, 94 nauczycieli i 271 rodziców. Dziewięcioosobowy zespół specjalistów przejechał w tym czasie 8923 kilometry, prowadząc działania profilaktyczne na terenie województwa podkarpackiego.

Znaczna część warsztatów była realizowana w ramach działalności Centrum Pomocy Dzieciom w Rzeszowie. Placówka działa zgodnie z modelem Barnahus i zapewnia bezpłatną pomoc dzieciom pokrzywdzonym przemocą oraz ich niekrzywdzącym opiekunom. W jednym miejscu dostępne jest wsparcie m.in. psychologa, psychoterapeuty, psychiatry dziecięcego, prawnika, pediatry i neurologa.

Fundacja prowadzi również działania poza samym Centrum. Na Podkarpaciu koordynuje m.in. kampanię „Dzieciństwo bez przemocy”, angażując w nią szkoły, samorządy, instytucje publiczne i organizacje społeczne.

Obserwacje przedstawione przez specjalistów nie są badaniem statystycznym całej populacji młodych ludzi, lecz wnioskami wynikającymi z pracy dziewięcioosobowego zespołu prowadzącego warsztaty w szkołach w regionie. Skala tych działań pozwala jednak – zdaniem Fundacji PRO-FIL – wychwytywać powtarzające się problemy i lepiej dostosowywać tematykę kolejnych zajęć do potrzeb dzieci i młodzieży.