IPN zakończył ekshumacje polskich żołnierzy we Lwowie-Zboiskach. Znaleziono 11 nieśmiertelników

Przełomowe odkrycie 11 nieśmiertelników umożliwi identyfikację bohaterów wojny obronnej.

Pięć lat oczekiwania na zgodę

Ekshumacje przeprowadzone w dniach 4-30 sierpnia 2025 roku stanowiły kontynuację badań poszukiwawczych, które IPN zrealizował jesienią 2019 roku. Wówczas, mimo jednoznacznego ustalenia lokalizacji miejsca pochówku i spełnienia wszelkich wymogów formalnych, strona ukraińska nie udzieliła zgody na ekshumację.

Dopiero w wyniku prowadzonego w ostatnich miesiącach dialogu między ministerstwami kultury Polski i Ukrainy oraz prac grupy roboczej ds. dialogu historycznego, po pięciu latach starań zgoda ostatecznie została udzielona. Ministerstwo Kultury i Polityki Informacyjnej Ukrainy poinformowało stronę polską o zgodzie 11 czerwca 2025 roku.

Dramatyczne odkrycia

W trakcie prac ekshumacyjnych ujawniono dwa zbiorowe groby, w których znajdowały się szczątki 31 osób oraz wiele szczątków luźnych należących najprawdopodobniej do kolejnych kilkudziesięciu ofiar.

Duża liczba szczątków luźnych wynika z faktu częściowego zniszczenia mogiły przez pochówki wtórne, jak i okoliczności śmierci żołnierzy poległych na polu walki po ciężkim ostrzale artyleryjskim, który mógł spowodować rozległe obrażenia ciał.

Bezcenne znaleziska

Przy szczątkach znaleziono liczne elementy oprzyrządowania i umundurowania wojskowego - guziki wojskowe, pasy, maski przeciwgazowe, a także przedmioty osobiste: medaliki, różańce, polskie monety.

Szczególnie cennym znaleziskiem jest 11 nieśmiertelników z danymi pozwalającymi na ustalenie tożsamości żołnierzy. Umożliwi to podjęcie badań genealogicznych i pobranie materiału porównawczego do badań genetycznych od krewnych poległych żołnierzy.

Zobacz zdjęcia:

Interdyscyplinarny zespół

Prace zostały przeprowadzone przez interdyscyplinarny zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN, z udziałem biegłego z zakresu medycyny sądowej, dr. Łukasza Szleszkowskiego z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

Działania odbywały się w ścisłej współpracy z ukraińskim partnerem Instytutu Pamięci Narodowej – Towarzystwem „Ukraińska Pamięć". Przez cały okres prac obecni byli przedstawiciele Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP.

Heroiczna obrona Lwowa

W dniach 16 i 17 września 1939 roku Wojsko Polskie stoczyło ciężkie walki z Wehrmachtem na północnych przedpolach Lwowa. Głównym rejonem starć była miejscowość Zboiska, gdzie szczególnie wyróżniła się 10. Brygada Kawalerii płk. Stanisława Maczka.

Polskie wojska usiłowały powstrzymać niemieckie natarcie zmierzające w kierunku Lwowa od północy. 17 września sytuacja uległa jednak zasadniczej zmianie: agresja Armii Czerwonej sprawiła, że Lwów znalazł się pod jednoczesnym naciskiem dwóch armii.

Dalsze kroki

Ostateczna liczba ofiar zostanie ustalona w wyniku dalszych badań antropologicznych i genetycznych. Zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami, szczątki polskich żołnierzy zostaną pochowane na polskim cmentarzu wojennym w Mościskach w obwodzie lwowskim.

Ekshumacje odbywały się przy wsparciu Konsulatu Generalnego RP we Lwowie, we współpracy z administracją lwowską i Ministerstwem Kultury i Polityki Informacyjnej Ukrainy.

To przełomowe wydarzenie kończy długi proces starań o godny pochówek bohaterów, którzy oddali życie w obronie ojczyzny we wrześniu 1939 roku.