Budżet Rzeszowa 2026: Rekordowe liczby, ostre spory. Strojny kontra Fijołek - kto ma rację?

Znamy już projekt  budżetu Rzeszowa na 2026 rok – największy w historii miasta. Prezydent Konrad Fijołek na swoim profilu na Facebooku mówi o rekordowych dochodach, wysokich inwestycjach, stabilności finansowej i realnym, odpowiedzialnym planie. Jacek Strojny, wiceprzewodniczący Rady Miasta i lider ruchu Razem dla Rzeszowa, odpowiada zarzutami o nierzetelność wyliczeń, brak realizmu oraz odpowiedzi na najważniejsze wyzwania miasta, zwłaszcza w zakresie bezpieczeństwa.

Poniżej przedstawiamy pełny obraz tego sporu oraz kluczowe elementy budżetu.

Rekordowy budżet – argumenty prezydenta Fijołka

Konrad Fijołek podkreśla, że nad budżetem pracowano w szerokich konsultacjach – z radami osiedli, szkołami, rodzicami, przedsiębiorcami, seniorami. Efekt tych prac to budżet o wartości 2 674 564 347 zł, największy w historii miasta.

Najważniejsze liczby projektowanego budżetu 2026:

• Dochody: 2 537 964 530 zł
• Wydatki: 2 674 564 347 zł
• Inwestycje: 411 302 221 zł (o 47 mln więcej niż rok wcześniej)
• Środki UE na inwestycje: 132 754 720 zł

Prezydent podkreśla, że projekt budżetu jest zrównoważony, utrzymuje wysoki poziom inwestycji, odpowiada na potrzeby mieszkańców, jest realny, zwłaszcza w obliczu trudnej sytuacji samorządów w całej Polsce.

Jacek Strojny: “Budżet nierzetelny, prognozy nierealne, bezpieczeństwo pominięte”

Wiceprzewodniczący Rady Miasta i lider Razem dla Rzeszowa przedstawia zupełnie odmienny obraz sytuacji finansowej miasta. W kilku punktach przedstawia prezydentowi i skarbnikowi poważne zastrzeżenia.

1. Chaos w finansach edukacji

Strojny ironizuje i podkreśla nagłą zmianę w danych:

„Miesiąc temu mówiono o nadwyżkach w edukacji i możliwym przesunięciu 400 tys. zł na kolędowanie, a teraz brakuje 2 mln. Jak tu wierzyć Skarbnikowi?”

Jego zdaniem dane są niespójne i podważają wiarygodność zarówno planowania, jak i przedstawiania sytuacji finansowej miasta.

2. Krytyka rosnących kosztów ZTM

Kwestionuje także wzrost kosztów w Zarządzie Transportu Miejskiego:

• +200 tys. zł na wynagrodzenia
• +400 tys. zł na promocję

Z przekąsem dodaje, że „kolejne pieniądze na promocję z pewnością znacząco poprawią jakość transportu”.

3. Podwyżki podatków od nieruchomości – stanowczy sprzeciw

Prezydent chce ponownie wnieść projekt podwyżek podatku od nieruchomości.
Strojny zapowiada, że jego klub będzie przeciw:

„Ruch nieakceptowalny. Zobaczymy, czy PiS się złamie i poprze ten projekt.”

4. Budżet nie odpowiada na wyzwania, a prognoza finansowa jest “nie do przyjęcia”

Najostrzej krytykuje wieloletnią prognozę finansową:

• nierzetelne wyliczenia przyszłych wydatków,
• nierealne założenia dotyczące dochodów,
• fikcyjne planowanie zadłużenia.

Czy będzie powtórka budżetowej historii z 2024?

Warto przypomnieć, że również w ubiegłym roku uchwalenie budżetu Rzeszowa przebiegało w atmosferze politycznego sporu. Pierwsza próba uchwalenia dokumentu zakończyła się niepowodzeniem – radni nie przyjęli WPF, co automatycznie zablokowało możliwość głosowania nad budżetem Rzeszowa na 2025 rok. Brak uchwalenia budżetu w terminie stwarzał poważne zagrożenia dla funkcjonowania miasta. Istniało ryzyko min. zatrzymania realizowanych już inwestycji, braku dotacji na kulturę, sport i działalność organizacji pozarządowych, ograniczeń finansowych w zakresie bieżących zadań miasta. Ostatecznie radni przyjęli Wieloletnią Prognozę Finansową, co umożliwiło przegłosowanie budżetu na 2025 rok. Uchwała została podjęta jeszcze w grudniu 2024 roku, dzięki czemu miasto uniknęło ryzyka wejścia w nowy rok bez uchwalonego planu finansowego.

Jak powstaje budżet gminy? Etapy tworzenia najważniejszego planu finansowego samorządu

Budżet gminy to podstawowy dokument finansowy, który określa roczne dochody, wydatki oraz przychody i rozchody samorządu. Obejmuje on okres od 1 stycznia do 31 grudnia i stanowi fundament realizacji wszystkich lokalnych inwestycji, zadań publicznych oraz usług świadczonych mieszkańcom. Proces jego tworzenia jest wieloetapowy i angażuje wiele osób oraz instytucji.

Kto tworzy projekt budżetu?

Za opracowanie projektu budżetu odpowiada wójt, który przygotowuje go na podstawie zgromadzonych wcześniej danych. Informacje te pochodzą m.in. z:

• planów finansowych przygotowanych przez kierowników gminnych jednostek budżetowych, takich jak gminny ośrodek pomocy społecznej, szkoły podstawowe czy przedszkola,
• wniosków złożonych przez radnych,
• propozycji zgłaszanych przez sołtysów oraz inne jednostki pomocnicze,
• wniosków mieszkańców dotyczących zadań, które ich zdaniem powinny zostać ujęte w przyszłorocznym budżecie.

Rada gminy wyznacza termin, w którym wszystkie te materiały muszą zostać złożone do skarbnika gminy. W przypadku wniosków składanych przez mieszkańców zazwyczaj jest to przełom września i października.

Rola skarbnika i praca nad projektem

Po zebraniu wszystkich dokumentów skarbnik przygotowuje zbiorcze zestawienie dochodów i wydatków. Na tej podstawie wójt opracowuje ostateczną wersję projektu budżetu na kolejny rok.

Opiniowanie i nadzór Regionalnej Izby Obrachunkowej

Najpóźniej do 15 listopada roku poprzedzającego rok budżetowy projekt trafia do:

• Regionalnej Izby Obrachunkowej (RIO) – instytucji odpowiedzialnej za nadzór finansowy nad gminą,
• przewodniczącego rady gminy, który przekazuje dokument do prac komisji rady.

Komisje opiniują projekt i mogą wnosić do niego poprawki. Mają prawo proponować przesunięcia lub zmianę wysokości wydatków, pod warunkiem wskazania źródła finansowania każdej zmiany oraz zachowania niezmienionego wyniku finansowego, w tym wielkości planowanego deficytu.

Po wprowadzeniu poprawek projekt budżetu ponownie trafia do RIO w celu zaopiniowania.

Uchwalenie budżetu – ostateczna decyzja radnych

Prace nad dokumentem kończą się podjęciem przez radę gminy uchwały budżetowej. Co do zasady musi ona zostać przyjęta przed 1 stycznia, czyli przed rozpoczęciem roku budżetowego. W wyjątkowych przypadkach termin ten może zostać przesunięty maksymalnie do 31 stycznia.

Budżet gminy to nie tylko tabelki i zestawienia – to konkretne decyzje wpływające na rozwój lokalny, jakość życia mieszkańców i funkcjonowanie instytucji publicznych. Proces jego tworzenia wymaga współpracy wielu osób i organów, a także aktywności samych mieszkańców, którzy mają możliwość zgłaszania swoich wniosków do projektu.