Rzeszów – stolica samochodozy - aktywiści miejscy walczą o przyjazne miasto

Choinka, swetry w renifery i świąteczna muzyka w tle - jednak niech was nie zmyli świąteczny klimat, to nie kolejne przesłodzone życzenia od władz i polityków dla mieszkańców . To początek kampanii społecznej , która piętnuje władze Rzeszowa za lata zaniedbań i zamianę rzeszowskiego Śródmieścia w teren przypominający prowincjonalny komis samochodowy.

„ Zbliżają się święta. Zebraliśmy się przy tym stole by porozmawiać o ważnych sprawach miejskich i  wysłać w świat stos kartek. Rzeszów stolica samochodozy” – tymi słowami Bartłomiej Kwasek z Strefy Działań Miejskich rozpoczyna spot w ramach kampanii społecznej „Rzeszów - Stolica Samochodozy”

Miejski kolektyw pokazuje prawdziwe oblicze centrum Rzeszowa

Zabytkowe aleje, reprezentacyjne ulice i miejskie deptaki zamienione w parkingi – taki obraz centrum Rzeszowa pokazuje nowa kampania Kolektywu Strefa Działań Miejskich. Inicjatywa pod hasłem „Rzeszów – Stolica Samochodozy” ma zwrócić uwagę na problem dominacji samochodów w przestrzeni publicznej, który – zdaniem społeczników – stoi w sprzeczności z deklaracjami władz miasta o zrównoważonym rozwoju.

Jak podkreślają autorzy kampanii, mimo promowania wizerunku miasta nowoczesnego i ekologicznego, Rzeszów wciąż pozostaje w dużej mierze podporządkowany ruchowi samochodowemu. Parkujące auta zajmują chodniki, place i historyczne przestrzenie, przez co piesi muszą przeciskać się między pojazdami, a centrum traci swoje społeczne i reprezentacyjne funkcje.

Czym jest „samochodoza”?

Termin „samochodoza” funkcjonuje w urbanistyce i politykach mobilności i opisuje trwałą, systemową dominację samochodów w strukturze miasta. Oznacza nie tylko korki i przeciążone ulice, ale także podporządkowanie przestrzeni publicznych parkowaniu oraz projektowanie miasta z myślą o transporcie indywidualnym kosztem pieszych, rowerzystów i komunikacji zbiorowej.

– To efekt wieloletnich decyzji planistycznych, które zamiast równoważyć różne formy mobilności, wzmacniają jedną z nich – tłumaczą aktywiści. W konsekwencji infrastruktura drogowa „rozlewa się”, spada bezpieczeństwo, a problemy komunikacyjne nie znikają mimo kolejnych inwestycji.

Pocztówki zamiast folderów promocyjnych

Centralnym elementem kampanii jest akcja pocztówkowa. Kolektyw przygotował serię widokówek stylizowanych na klasyczne pocztówki z miasta, jednak zamiast estetycznych kadrów pokazują one „miasto bez filtrów”  czyli obraz śródmieścia przestrzenie zdegradowanego przez niekontrolowane parkowanie, również w miejscach o dużej wartości historycznej i kulturowej.

Pocztówki trafiają m.in. do władz miasta, radnych, posłów z Rzeszowa, urzędników, instytucji współpracujących z samorządem, dziennikarzy oraz władz uczelni kształcących przyszłych urbanistów i architektów. Organizatorzy zachęcają także mieszkanki i mieszkańców do samodzielnego wysyłania pocztówek.

– Im więcej osób zobaczy rzeczywisty obraz miasta, tym trudniej będzie utrzymywać medialne pozory, że problem samochodozy nie istnieje – podkreślają.

Zdaniem inicjatorów akcji, pocztówki są odpowiedzią na oficjalny przekaz promocyjny miasta, w którym Rzeszów przedstawiany jest jako ośrodek ambitnie realizujący europejskie cele klimatyczne. W ich ocenie w komunikacji tej brakuje rzetelnej rozmowy o niekontrolowanym parkowaniu, niekompletnej infrastrukturze rowerowej i dominacji ruchu samochodowego.

„Same deklaracje nie wystarczą”

– Czy centrum miasta naprawdę ma być miejscem, w którym piesi muszą przeciskać się między samochodami? W wielu miastach w Polsce i Europie takie sytuacje należą już do przeszłości, u nas wciąż są codziennością – mówi Bartłomiej Kwasek ze Strefy Działań Miejskich. – Akcja pocztówkowa pokazuje, jak bardzo rzeszowskie myślenie o przestrzeni publicznej odstaje od współczesnych standardów.

Podobnie sytuację ocenia Rafał Piela z inicjatywy Rzeszów OdNowa:

– Centrum miasta jest zdominowane przez samochody, a władze zdają się tego nie dostrzegać. Same deklaracje o zrównoważonym transporcie nie wystarczą – potrzebne są faktyczne, dobrze zaplanowane działania. Niestety wiele inwestycji określanych jako „zrównoważona mobilność” to droga na skróty: bez spójnej strategii i bez rozwiązań, które realnie ograniczałyby ruch samochodowy.

Jak dodaje, przebudowa dróg czy zakup kolejnych autobusów bez zmian systemowych nie prowadzi do wzrostu liczby pasażerów ani poprawy jakości życia w centrum.

Czym jest Strefa Działań Miejskich?

Strefa Działań Miejskich to rzeszowski kolektyw non profit tworzony przez mieszkanki i mieszkańców miasta. Działa na rzecz poprawy jakości życia w Rzeszowie, estetyki przestrzeni publicznej, zrównoważonego transportu, ochrony dziedzictwa kulturowego, zieleni i partycypacji społecznej. Jest częścią ogólnopolskiej sieci ruchów miejskich promujących zrównoważony rozwój miast i aktywny udział społeczności lokalnych w procesach decyzyjnych.

Kolektyw zapowiada, że kampania „Rzeszów – Stolica Samochodozy” to dopiero początek szerszej dyskusji o przyszłości centrum miasta