W Rzeszowie odsłonięto tablicę upamiętniającą studenckie strajki z 1981 r.

Tablicę odsłonili dyrektor rzeszowskiego IPN dr hab. Dariusz Iwaneczko, dziekan Wydziału Nauk Społecznych UR prof. Krzysztof Żarna, przewodnicząca Regionalnej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” Bogusława Buda oraz przewodnicząca Niezależnego Zrzeszenia Studentów Uniwersytetu Rzeszowskiego Daria Węgrzyn. W uroczystości uczestniczyli też dawni działacze NZS, przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, a także reprezentanci środowisk „Solidarności” i inni goście.

Część dziedzictwa

Podczas ceremonii przypominano, że to właśnie w tym budynku w 1981 r. studenci organizowali protesty w obronie wolności akademickiej i solidarności z innymi środowiskami walczącymi o demokratyczne przemiany w kraju. 

Dyrektor Iwaneczko, podczas swojego przemówienia, podziękował władzom uczelni za możliwość upamiętnienia miejsca strajków oraz osobom, które przyczyniły się do powstania tablicy i podtrzymywania pamięci o działalności studenckiej opozycji.

Z kolei prof. Żarna, który w trakcie uroczystości reprezentował jednocześnie rektora UR, prof. Adama Reicha, podkreślił, że odsłonięta tablica ma znaczenie nie tylko historyczne, lecz także symboliczne. 

- Odsłonięta tablica i pamięć o tych wydarzeniach nie jest jedynie hołdem dla przeszłości, jest zobowiązaniem dla współczesnych i przyszłych pokoleń. Uczy, że odpowiedzialność za wspólnotę akademicką i społeczną spoczywa na każdym z nas i stanowi ważną część dziedzictwa Uniwersytetu i miasta – zaznaczył.

Tło historyczne

Korzenie upamiętnionych wydarzeń sięgają października 1980 r., gdy przy rzeszowskiej Wyższej Szkole Pedagogicznej powstał Tymczasowy Komitet Założycielski Niezależnego Zrzeszenia Studentów. 

Organizacja szybko stała się ważnym elementem studenckiego ruchu społecznego, domagając się m.in. zniesienia cenzury, jawności życia publicznego, reform w nauczaniu oraz większych swobód obywatelskich.

W lutym 1981 r. w budynku obecnego uniwersytetu rozpoczął się pierwszy strajk okupacyjny, a drugi – okupacyjno-rotacyjny – trwał od listopada do 13 grudnia 1981 r., kiedy to został on zakończony wraz z wprowadzeniem stanu wojennego. 

Uczestnicy uroczystości podkreślali w jej trakcie, że odsłonięta tablica przypomina o odwadze studentów i ich solidarności z innymi środowiskami protestującymi w tamtym okresie oraz stanowi ważny element pamięci historycznej miasta i regionu.

Organizatorem wydarzenia był Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie we współpracy z Województwem Podkarpackim. Sejmik Województwa Podkarpackiego – pragnąc uhonorować uczestników strajków w Rzeszowie i Ustrzykach Dolnych – ustanowił rok 2026 na Podkarpaciu Rokiem Porozumień Rzeszowsko-Ustrzyckich.