Mniej aut, więcej dzieci i zieleni. Czy rzeszowianie popierają „ulicę szkolną” na Bernardyńskiej? VIDEO/ANKIETA

„Ulica szkolna” to rozwiązanie znane już w wielu miastach Europy. Chodzi o fragment ulicy w bezpośrednim sąsiedztwie szkoły lub innej placówki edukacyjnej, zaprojektowany tak, by priorytet mieli na nim przede wszystkim piesi, rowerzyści i dzieci. Głównym celem jest ograniczenie i uspokojenie ruchu samochodowego w okolicach szkoły, poprawa bezpieczeństwa najmłodszych oraz oddanie przestrzeni mieszkańcom. Zamiast wąskiego chodnika przy ruchliwej jezdni i rzędów zaparkowanych aut, „ulica szkolna” proponuje zieleń, ławki, szerokie strefy piesze, stojaki rowerowe, miejsca do siedzenia i bezpieczną infrastrukturę, która zachęca do zatrzymania się, rozmowy czy krótkiej zabawy. To ma być przyjazna, sąsiedzka przestrzeń, a nie tylko korytarz tranzytowy.

Czytaj również: 

Dlaczego właśnie ul. Bernardyńska?

Z punktu widzenia urbanistów i aktywistów, Bernardyńska to wręcz modelowy przykład miejsca, gdzie „ulica szkolna” powinna powstać.

• Bezpośrednie sąsiedztwo szkoły – to tędy codziennie przechodzą i przejeżdżają uczniowie, tu zaczynają i kończą swój dzień w szkole.
• Ulica „ślepa” i naturalny łącznik z deptakiem – Bernardyńska nie jest ulicą tranzytową, ma ograniczony ruch i bezpośrednio łączy się z deptakiem na ul. Grunwaldzkiej. To idealny fragment, by uspokoić ruch i postawić na pieszych.
• Silny potencjał architektoniczny – dziś perspektywę ulicy zasłaniają samochody i asfalt. Po zmianach mogłaby powstać reprezentacyjna oś widokowa, którą zamyka zabytkowy kościół i klasztor ojców bernardynów, otoczony zielenią i wygodną przestrzenią dla ludzi.

Projekt dla Bernardyńskiej jest jedną z trzech koncepcji zmian w centrum Rzeszowa przygotowanych przy udziale Strefy Działań Miejskich, lokalnych stowarzyszeń i mieszkańców. Pozostałe dwie propozycje dla innych lokalizacji mają zostać zaprezentowane wkrótce. Autorzy projektu podkreślają, że „ulica szkolna” na Bernardyńskiej to nie tylko kwestia estetyki. To kompleksowa odpowiedź na problemy, z którymi mierzą się współczesne miasta: bezpieczeństwo, zdrowie, klimat i jakość życia.

Aspekt społeczny – bezpieczna droga do szkoły

„Chcemy, aby droga do szkoły przestała kojarzyć się ze stresem, przeciskaniem się między zderzakami i omijaniem aut zaparkowanych na chodnikach. Samochodoza odbiera dzieciom przestrzeń. >>Ulica szkolna<< to bezpieczna strefa, w której najmłodsi mogą poruszać się samodzielnie – spacerować, jechać na rowerze czy po prostu usiąść i porozmawiać. Jeśli chcemy uczyć dzieci zrównoważonych nawyków transportowych, najpierw musimy im stworzyć bezpieczne i przyjazne środowisko” – mówi Rafał Piela ze Strefy Działań Miejskich.

Prezeska Fundacji Rodzic w Mieście, Agnieszka Krzyżak‑Pitura, zwraca uwagę na zdrowie najmłodszych:
„Dzieci należą do najbardziej narażonej grupy, zarówno jeśli chodzi o obrażenia w wypadkach drogowych, jak i konsekwencje wdychania zanieczyszczonego powietrza. (...) Dlatego my – dorośli – powinniśmy zrobić wszystko, aby ulica przed szkołą, przedszkolem, żłobkiem była wolna od hałasu, zanieczyszczenia i ruchu samochodowego. To przestrzeń dla dzieci, w której mają one prawo czuć się bezpiecznie”.

Aspekt ekologiczny – mniej betonu, więcej cienia

Projekt zakłada ograniczenie asfaltu i betonu na rzecz zieleni i przepuszczalnych nawierzchni.

„Musimy pamiętać, że zabetonowane, wąskie ulice latem zamieniają się w niebezpieczne miejskie wyspy ciepła. Obecnie na Bernardyńskiej bardzo brakuje cienia. Pozbycie się części asfaltu i betonu na rzecz zieleni i przepuszczalnych powierzchni to nie tylko kwestia estetyki, to konieczność, by adaptować Rzeszów do zmian klimatycznych. Roślinność zapewnia niższą temperaturę i tworzy przyjemny mikroklimat, dając ulgę w upalne dni zarówno dzieciom, jak i okolicznym mieszkańcom” – podkreśla Bartłomiej Kwasek ze Strefy Działań Miejskich.

Aspekt miastotwórczy – nowa wizytówka centrum

„Dziś potencjał tego miejsca jest niestety ukryty. Bernardyńska to niezwykle kameralna ulica o ciekawej architekturze, która w nowej odsłonie stałaby się naturalnym przedłużeniem deptaka na ulicy Grunwaldzkiej. Projektując tę przestrzeń z myślą o najmłodszych, automatycznie podnosimy jej jakość dla wszystkich. Tak zrewitalizowana ulica ożywi tę część centrum i zaprosi przechodniów do spędzania czasu, podziwiania widoków, a nie tylko przemykania” – zaznacza Paweł Kraus ze Strefy Działań Miejskich.

Prezydent „za” – teraz czas na decyzje

Podczas spotkania „Strefa Zmiany” 22 listopada 2025 roku, zorganizowanego przez Strefę Działań Miejskich i Pracownię Zmiany, projekt „ulicy szkolnej” na Bernardyńskiej został oficjalnie zaprezentowany mieszkańcom. W wydarzeniu wziął udział prezydent Rzeszowa Konrad Fijołek, który publicznie zadeklarował, że miasto chciałoby zrealizować tę koncepcję.

Zaprezentowane rozwiązania to – jak podkreślają inicjatorzy – gotowy scenariusz na to, jak Rzeszów może dołączyć do miast wyznaczających europejskie standardy projektowania przestrzeni wokół szkół. Pytanie, które dziś zadają sobie mieszkańcy i ruchy miejskie, brzmi: kiedy ta obietnica zostanie przekuta w konkretny projekt i prace w terenie? Strefa Działań Miejskich zapowiada, że będzie uważnie śledzić kolejne kroki ratusza i informować opinię publiczną o postępach.