Arcybiskup Józef Michalik nie żyje. Kościół na Podkarpaciu żegna wieloletniego metropolitę przemyskiego

Józef Michalik urodził się w 1941 roku w Zambrowie, jako trzecie dziecko Dominika i Wiktorii z Karpińskich. Jego dzieciństwo przypadło na czas II wojny światowej i powojennej sowietyzacji, co  jak wielokrotnie podkreślano – na trwałe ukształtowało jego wrażliwość społeczną. Po szkole podstawowej i liceum w Zambrowie wstąpił do seminarium w Łomży, gdzie w 1964 roku przyjął święcenia kapłańskie z rąk biskupa Czesława Falkowskiego.

Już jako młody ksiądz został skierowany na studia teologiczne – najpierw w Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie, a następnie w Rzymie, na Papieskim Uniwersytecie św. Tomasza z Akwinu (Angelicum), gdzie obronił doktorat poświęcony eklezjologii u Andrzeja Frycza Modrzewskiego. W Wiecznym Mieście słuchał wykładów takich teologów jak Karl Rahner, Joseph Ratzinger czy Yves Congar i zetknął się z kard. Karolem Wojtyłą oraz prymasem Stefanem Wyszyńskim – spotkania te miały duże znaczenie dla jego formacji.

Rzym, młodzież i początek Światowych Dni Młodzieży

W latach 70. i 80. ks. Michalik związał swoje życie z Rzymem został m.in. rektorem Papieskiego Kolegium Polskiego oraz pracownikiem Papieskiej Rady ds. Świeckich, odpowiedzialnym za duszpasterstwo młodzieży. Współorganizował jubileuszowe spotkania młodych z Janem Pawłem II w Rzymie, które stały się zalążkiem Światowych Dni Młodzieży, oraz współtworzył Międzynarodowe Centrum Młodzieży „San Lorenzo”.

To właśnie w tym okresie współpracował blisko z papieżem Janem Pawłem II przy inicjatywach skierowanych do młodych z całego świata, uczestnicząc w licznych spotkaniach i wydarzeniach międzynarodowych w imieniu Stolicy Apostolskiej.

Biskup gorzowski, potem metropolita przemyski

1 października 1986 roku Jan Paweł II mianował go biskupem gorzowskim, a sakrę biskupią otrzymał z rąk papieża w Bazylice św. Piotra. Po reformie podziału administracyjnego Kościoła w Polsce został pierwszym biskupem diecezji zielonogórsko-gorzowskiej, gdzie m.in. tworzył nowe inicjatywy duszpasterskie, charytatywne i medialne, w tym diecezjalne radio i domy rekolekcyjne.

17 kwietnia 1993 roku papież Jan Paweł II mianował go arcybiskupem metropolitą przemyskim, a ingres do katedry w Przemyślu odbył się 2 maja 1993 roku. Na Podkarpaciu szybko rozpoczął szereg inicjatyw: powołał diecezjalne radio FARA, organizował Archidiecezjalne Dni Młodzieży, Synod Archidiecezji Przemyskiej, liczne dzieła Caritas oraz programy duszpasterskie i pielgrzymki, w tym peregrynację obrazu Matki Bożej Częstochowskiej i Krzyża Papieskiego.

Przewodniczący Episkopatu i „biskup od pojednania”

Na poziomie ogólnopolskim abp Michalik pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski (1999–2004), a następnie przez dwie kadencje – jej przewodniczącego (2004–2014). Był także wiceprzewodniczącym Rady Konferencji Episkopatów Europy, członkiem watykańskich dykasterii oraz odpowiedzialnym za sprawy laikatu, Polonii i duszpasterstwa rodzin.

Zapisał się również jako promotor idei pojednania między narodami. Wspólnie z hierarchami Kościoła greckokatolickiego uczestniczył w inicjatywach polsko‑ukraińskiego pojednania, współtworzył deklaracje i przesłania biskupów polskich i niemieckich z okazji rocznic listu z 1965 roku i wybuchu II wojny światowej, a w 2012 roku współpodpisał „Wspólne Przesłanie do Narodów Polski i Rosji” z patriarchą Cyrylem.

Emerytura w cieniu archikatedry

30 kwietnia 2016 roku papież Franciszek przyjął jego rezygnację z urzędu metropolity przemyskiego. Do 11 maja 2016 pełnił jeszcze funkcję administratora apostolskiego archidiecezji, po czym zamieszkał w Przemyślu, w dawnym dworku ks. Stanisława Orzechowskiego obok archikatedry. Nawet jako arcybiskup senior pozostawał obecny w życiu Kościoła – powierzono mu m.in. opiekę nad biskupami emerytami w ramach Konferencji Episkopatu Polski.

W październiku 2025 roku kuria informowała o poważnym zabiegu kardiologicznym, któremu został poddany w szpitalu; wówczas podkreślano, że operacja przebiegła pomyślnie. 3 maja 2026 roku Archidiecezja Przemyska przekazała informację o jego śmierci, prosząc wiernych o modlitwę za zmarłego pasterza.