Nagłe zdarzenia wciąż nas zaskakują. Co wynika z raportu PKO Ubezpieczenia?

- 45% Polaków nie czuje się przygotowanych na nagłe trudności - tylko 7% deklaruje pełne przygotowanie na kryzysy zdrowotne i finansowe.

- Mężczyźni częściej niż kobiety czują się bardziej przygotowani na trudności życiowe (61% vs 49%), choć te deklaracje wynikają głównie z poczucia sprawczości, a nie faktycznych działań.

- Młodsze pokolenia częściej szukają informacji online - aż 58% osób w wieku 18-29 lat korzysta z Internetu, aby dowiedzieć się więcej o zabezpieczeniu, podczas gdy wśród osób powyżej 50 roku życia robi to tylko 29%.

- W najnowszym sezonie Balance Space, podcastu PKO Ubezpieczenia, autor formatu Imponderabillia Karol Paciorek, rozwija wątki z badania, w rozmowie m.in. z prof. Tomaszem Sobierajskim, Katarzyną Miller oraz Adrianną Sobol.

Codzienne nawyki to za mało - trudniejsze decyzje odkładamy na później

Najnowsze badanie PKO Ubezpieczenia „Na wszelki wypadek. Od profilaktyki, przez rozmowę, do decyzji. Co nas napędza, a co hamuje” pokazuje, że 45% dorosłych Polaków nie czuje się gotowych na nagłe trudności życiowe, takie jak problemy finansowe, zdrowotne czy formalne. Poczucie braku przygotowania występuje w różnych grupach społecznych, choć jego źródła bywają odmienne. Co ważne, w każdej grupie wiekowej co najmniej 23% respondentów deklaruje, że nie wie, jakie kroki mogłoby podjąć, aby lepiej zabezpieczyć swoją przyszłość. Z badania wynika też, że w codziennym życiu Polacy najczęściej skupiają się na oszczędzaniu (55%), profilaktyce zdrowotną (49,4%), aktywności fizycznej (45,2%) oraz zdrowej diecie (44,1%). Z kolei kwestie wymagające planowania, takie jak uporządkowanie dokumentów, zakup polisy na życie czy rozmowy o formalnym zabezpieczeniu bliskich, są znacznie rzadziej priorytetem. To właśnie te tematy częściej wywołują napięcie, skłaniają do unikania i odkładania decyzji na później.

Ten rozdźwięk trafnie opisuje prof. Tomasz Sobierajski, socjolog: „Najłatwiej przychodzi nam troska o to, co namacalne. Dbanie o formę, o zdrowie, o codzienny rytm - to obszary, w których czujemy się kompetentni. (...) Z kolei kwestie wymagające planowania, rozmowy z bliskimi czy podjęcia decyzji w sferze przyszłości, są trudne. Nie dlatego, że ich nie rozumiemy, ale dlatego, że nie chcemy z nimi obcować. Dlatego wolimy rytuały zdrowego rozsądku: drobne działania, które dają poczucie kontroli, bez konieczności mówienia o tym, po co naprawdę je wykonujemy”.

Gdzie szukamy informacji i jakie mamy bariery w podejmowaniu trudnych tematów?

Choć Polacy sięgają po różne źródła wiedzy, badanie pokazuje wyraźne różnice między pokoleniami. Wśród najmłodszych respondentów 58% wskazuje Internet (m.in. Google, ChatGPT i specjalistyczne strony) jako główne miejsce szukania informacji, podczas gdy w grupie osób starszych odsetek ten wynosi 29%. Podobnie jest z mediami społecznościowymi: korzysta z nich 34% młodych i tylko 16% osób po 50 roku życia.

Rozmowa pozostaje jednym z najważniejszych źródeł wiedzy - 48,2% Polaków zdobywa informacje „na wszelki wypadek” właśnie od rodziny i znajomych. Jednocześnie eksperci podkreślają, że tematy związane z finansowym zabezpieczeniem wciąż należą do obszarów tabu. Jak pokazuje raport, wielu dorosłych odkłada takie rozmowy „na później”: 23,5% badanych uważa, że ma jeszcze czas, a prawie jedna piąta przyznaje, że unika tych rozmów, żeby… „nie zapeszać”. Te postawy wzmacniają bierność i opóźniają podejmowanie działań, które mogłyby realnie pomóc w sytuacji kryzysowej.

Psychologicznym mechanizmem, który może wyjaśniać tę bierność, jest tzw. błąd optymizmu - przekonanie, że poważne, nieprzewidywalne zdarzenia częściej przydarzają się innym niż nam samym. Jak pokazuje raport, mechanizm ten pozwala zachować poczucie kontroli i zmniejsza codzienny lęk, ale jednocześnie sprawia, że decyzje dotyczące zabezpieczenia odkładamy na później.

Konkretny krok? Większość wskazuje finanse - ale co czwarta osoba nie potrafi wskazać żadnego

Zapytani o jeden konkretny krok, który mogliby podjąć „na wszelki wypadek”, Polacy najczęściej wskazują działania finansowe. Jak komentuje Paweł Federczyk, dyrektor Biura Produktów Ubezpieczeniowych w PKO Banku Polskim: „W kwestii działań mających dać poczucie bezpieczeństwa, Polacy najczęściej skupiają się na finansach: oszczędzaniu, porządkowaniu zobowiązań, zakupu polisy czy sporządzeniu testamentu. Niestety 40% pytanych zadeklarowało, że nie posiada polisy na życie, a w grupie o najniższym dochodzie odsetek ten sięga ponad 48%. W PKO Banku Polskim nie chcemy, aby troska o siebie była przywilejem tylko dla osób o wyższych dochodach. Dlatego pomagamy klientom zamienić ogólną troskę o przyszłość w konkretny, prosty plan awaryjny - dokładnie na ‘wszelki wypadek’”.

Różnice między kobietami a mężczyznami

Mężczyźni znacznie częściej deklarują poczucie przygotowania - 61% wobec 49% kobiet - choć raport nie wykazuje, aby faktycznie podejmowali więcej działań zabezpieczających. To raczej różnica w poczuciu sprawczości niż w realnych praktykach. Kobiety natomiast częściej wskazują na bariery finansowe oraz częściej dbają o profilaktykę zdrowotną (55% wobec 45% mężczyzn).

PKO Ubezpieczenia - edukacja poprzez rozmowy

Publikacja badania to dobry początek do pogłębionej rozmowy. PKO Ubezpieczenia chce wzmacniać świadomość społeczną na temat dobrostanu, którego jednym z kluczowych elementów jest bezpieczeństwo, w tym także zabezpieczenie na „wszelki wypadek”. W najnowszym sezonie podcastu Balance Space, Karol Paciorek, znany m.in. z formatu Imponderabilia, rozwija wątki z raportu w rozmowie z socjologiem prof. Tomaszem Sobierajskim. Wśród gości znajdują się także Katarzyna Miller i Adrianna Sobol, które opowiedzą o odporności psychicznej, poczuciu bezpieczeństwa oraz o tym, jak lepiej rozumieć własne reakcje w sytuacjach kryzysowych. Pierwszy odcinek jest już dostępny na YouTube i Spotify: https://www.youtube.com/@pkoubezpieczeniatu oraz https://open.spotify.com/show/57rCF2BTiPNmLDWMLp7Bg5?si=978c1dad782048aa.

Badanie zostało zrealizowane metodą CAWI na próbie 1000 dorosłych Polaków, reprezentatywnej pod względem wieku, płci i wielkości miejscowości zamieszkania.

Źródło informacji: PKO Ubezpieczenia