Bieszczadzka służba zdrowia pod ścianą. Czy „lobby doradców restrukturyzacyjnych” dobije szpital w Lesku?

Bariera bezpieczeństwa – ile kosztuje ludzkie życie w rejonie Leska?

W chłodnych gabinetach doradcy restrukturyzacyjni oraz mecenasi toczą spory o paragrafy. W tym czasie personel pielęgniarski otrzymuje zaledwie 75% zarobków. Największy dramat dotyka jednak przyszłe matki. Odległość do izby przyjęć mierzy dla nich zegarek – każda minuta oznacza paraliżujący lęk o los dziecka. Administracja centralna  postrzega termin „restrukturyzacja” jedynie przez pryzmat suchych tabel oraz zestawień liczbowych. Mieszkanki powiatu leskiego widzą tę sytuację zgoła odmiennie. Dla nich oznacza to przymus obliczenia odległości do najbliższej placówki medycznej. W mroźnych miesiącach droga ta przypomina ryzykowną wyprawę w wysokie góry. Likwidacja oddziałów położniczych w niewielkich ośrodkach stanowi formę rażącej segregacji terytorialnej.

Ciężarna kobieta przeobraża się w tej wizji w zwykłą pozycję w bilansie finansowym. Według doradców restrukturyzacyjnych generuje ona deficyt, ponieważ rodzi w miejscu pozbawionym ekonomicznego znaczenia. Czy jednak Konstytucja uzależnia opiekę zdrowotną od adresu? Zapisy artykułu 68 gwarantują każdemu sprawiedliwy dostęp do usług z zakresu świadczeń medycznych finansowanych z publicznych środków. W Lesku ta obietnica traci realną wartość. Pacjentki muszą wybierać dalekie szpitale, które nierzadko borykają się z ogromnym tłokiem lub własnymi kłopotami organizacyjnymi. Najbliższa placówka ginekologiczna w Brzozowie leży o 40 kilometrów od bieszczadzkiego Leska. Brak wolnych miejsc bądź nieprzejezdne szlaki oznaczają konieczność natychmiastowej wyprawy do Rzeszowa. W takim scenariuszu dystans wzrasta do aż 90 kilometrów.

Poniżenie personelu medycznego – zarobki zredukowane do 75%

Los pielęgniarek oraz położnych stanowi najbardziej dobitny przykład tego, w jaki sposób działają w praktyce obecne procesy restrukturyzacyjne. W leskim ośrodku wystąpiło zjawisko niespotykane dotąd na taką skalę, wzbudzające furię wśród kadr medycznych. Wypłaty spadły do poziomu 75%, a nad załogą wisi widmo kolejnych cięć finansowych. Taki obrót spraw uwłacza godności zatrudnionych. Specjaliści latami budujący renomę tego miejsca teraz ponoszą karę za strukturalną katastrofę, której nie wywołali.

„Administracja wymusiła na nas spłatę zadłużenia placówki z naszych portfeli. To nie poprawa efektywności, lecz zwyczajna danina ściągana z pracowników” – alarmują osoby pracujące w murach leskiego szpitala.

Zdumiewa postawa dyrekcji, która bezwolnie akceptuje te kroki i uznaje je za nieuniknione. Zamiast zabiegać o wyższe przelewy z NFZ lub prosić o inny rodzaj wsparcia, włodarze jednostki pełnią rolę bezmyślnych narzędzi w rękach obcych doradców restrukturyzacyjnych realizujących nieludzkie wytyczne.

Kulisy procesów restrukturyzacyjnych – kto faktycznie czerpie zyski?

Obok tragedii pacjentek oraz personelu rozwinął się prężny sektor doradztwa restrukturyzacyjnego. W odniesieniu do SPZOZ w Lesku otwarto postępowanie o zatwierdzenie układu częściowego. Choć terminologia ta brzmi fachowo, istotne szczegóły budzą niepokój. Specjaliści oceniają założenia przygotowane dla leskiej jednostki jako nazbyt ogólne. Dokument nie zawiera propozycji sprecyzowanych kroków ani realnych źródeł spłaty zobowiązań. Próba ratunku finansów w tej formule wywołuje liczne zastrzeżenia natury etycznej oraz prawnej:

• Porozumienie objęło należności rzędu 22 mln zł. Całkowite zadłużenie placówki przekracza jednak 89 mln zł (obecnie padają kwoty powyżej 100 mln zł). Oznacza to ciągły wzrost kwot mimo trwającej procedury.

Opisany mechanizm stanowi zaprzeczenie idei naprawy szpitala. Zarząd wstrzymuje przelewy dla dostawców sprzętu oraz usług. Taka praktyka uderza w relacje handlowe i zaufanie do szpitali.

Batalia przed Sądem Najwyższym – interesy kontra litera prawa

Sąd Najwyższy rozstrzygnie spór między grupami interesu a obowiązującymi przepisami. Przypadek Leska posłużył za pole do testów dla doradców restrukturyzacyjnych planujących reformy finansów. Podmioty te forsują przepisy układowe w publicznej służbie zdrowia. Zapominają, iż państwowe szpitale, które zasila publiczny budżet, mają ustawowe zabezpieczenie przed likwidacją i nie podlegają upadłości.

We wrześniu 2025 roku Sąd Rejonowy odrzucił porozumienie układowe w bieszczadzkiej placówce. Skład orzekający uznał, że taka jednostka medyczna nie ma uprawnień do udziału w tym procesie. Restrukturyzacyjne grupy doradcze nie dają jednak za wygraną. Wspierają się analizami zamówionymi u doradców restrukturyzacyjnych – wśród nich widnieją nazwiska twórców samej ustawy. Sprawa ostatecznie stanęła na wokandzie Sądu Najwyższego.

Skąd bierze się ta determinacja? Doradcy restrukturyzacyjni liczą na zyskowny rynek w sektorze budżetowym. Samorządy oraz państwo pełnią tu rolę wieczystego poręczyciela. Branża ta chce zarobić na wadach układu, na który łożymy wszyscy. Faktyczne wydatki – nierzadko zawrotne honoraria doradców restrukturyzacyjnych – drenują i tak puste konta szpitali.

Demograficzna kara dla małych miast

Gdy oddziały położnicze w miastach pokroju Leska przestają działać, problem wykracza poza sferę logistyki. To wyrok dla demografii regionu – przy słabych statystykach urodzeń polskie władze ślą młodym rodzicom bezwzględny komunikat. Sugerują one, że dziecko poza metropolią stanowi luksus okupiony lękiem. Likwidacja porodówek pod pretekstem oszczędności nakręca spiralę problemów. Młodzież wybiera aglomeracje z przymusu. Tylko tam potomstwo zyska gwarancję bezpiecznych narodzin. Kroki, które doradcy restrukturyzacyjni określają mianem „naprawy struktur”, faktycznie niszczą polską prowincję.

Prawny pat i lukratywny nieład

Fakt, iż przyszłość jednostki zależy od werdyktu Sądu Najwyższego, ujawnia potężną lukę w przepisach. To ryzykowna próba aplikacji rynkowych mechanizmów w sferze budżetowej. Podczas gdy prawnicy toczą teoretyczne spory, szpital trwa w paraliżu. Ten stan niepewności przynosi korzyści głównie restrukturyzacyjnym firmom doradczym. Użycie prawa restrukturyzacyjnego w medycynie brzmi niedorzecznie. Narzędzia właściwe dla upadających przedsiębiorstw komercyjnych zawodzą w obliczu walki o ludzkie zdrowie. Takie działania uderzają w zapisy Konstytucji RP.

Obecny impas ułatwia blokadę przelewów oraz sprzyja produkcji drogich opinii. Rzeczywisty plan naprawczy kurzy się tymczasem w archiwum. Naprawa wymaga udziału ZUS, NFZ oraz resortu zdrowia na mocy ustawy o działalności leczniczej. Nie wolno stosować tu procedur przewidzianych dla drobnych przedsiębiorstw. Podmioty komercyjne nie realizują przecież zadań, jakie nakłada na publiczną ochronę zdrowia Konstytucja.

Czy zapisy artykułu 68 Konstytucji RP tracą ważność?

Likwidacja porodówek stanowi jedynie widoczny fragment ogromnego kryzysu. Właśnie teraz ważą się losy państwowego lecznictwa – obserwujemy, czy system wspiera pacjenta, czy stanowi wyłącznie pole dla prawniczych trików oraz finansowych kalkulacji. Zgoda na stan, w którym o tym, czy bieszczadzki oddział ocaleje, decyduje „test cięcia kosztów” autorstwa doradców restrukturyzacyjnych, oznacza faktyczny kres polskiej medycyny publicznej. Zastępuje ją mechanizm kontroli zobowiązań przez ułomne i sprzeczne z Konstytucją kroki. W takim scenariuszu chory oraz personel medyczny tracą znaczenie.

Trzeba otwarcie postawić pytanie: czy polskie władze potrafią jeszcze zapewnić bezpieczeństwo kobietom? Prawdopodobnie jedyna propozycja urzędników to wyprawa do oddalonego o prawie 100 kilometrów ośrodka wojewódzkiego.