Koniec samochodozy w centrum Rzeszowa? Strefa Działań Miejskich mówi: "Sprawdzam"

Zmiany w centrum pod społeczną oceną

Strefa Działań Miejskich przedstawiła materiały  dotyczące efektów zmian organizacji ruchu i parkowania w centrum Rzeszowa. Jak podkreślają autorzy opracowania, sprawa ma istotne znaczenie publiczne, ponieważ dotyczy nie tylko jakości przestrzeni w historycznym śródmieściu, ale również wiarygodności miejskiej polityki i sposobu realizacji zapowiedzi o oddawaniu centrum pieszym, ograniczaniu dominacji samochodów oraz wdrażaniu standardów obecnych w nowoczesnych miastach europejskich.

Organizacja zaznacza, że po kilku miesiącach od ogłoszenia zmian postanowiła zweryfikować, czy deklaracje władz przełożyły się na rzeczywistą poprawę jakości przestrzeni publicznej, bezpieczeństwa pieszych i ochrony reprezentacyjnych miejsc w centrum miasta. W ocenie Strefy Działań Miejskich skala przeobrażeń okazała się nierówna, a część decyzji ma charakter bardziej wizerunkowy niż systemowy.

- „Uważamy, że jest to sprawa o istotnym znaczeniu publicznym. Dotyczy nie tylko jakości przestrzeni w historycznym centrum miasta, lecz także wiarygodności polityki miejskiej oraz sposobu realizacji zapowiedzi władz Rzeszowa dotyczących oddawania centrum pieszym, ograniczania dominacji samochodów i wdrażania europejskich standardów w śródmieściu” 

- mówi Dawid Domański, Strefa Działań Miejskich.

Czytaj również:

Gdzie widać poprawę, a gdzie pozostał niedosyt

Najbardziej pozytywnie oceniono zmiany na ulicy 3 Maja, w rejonie skrzyżowania z ulicą Zamkową i aleją Lubomirskich. Według autorów materiału usunięcie parkujących tam samochodów pozwoliło lepiej wyeksponować architekturę i zabytkowy charakter tej części miasta, a przestrzeń stała się czytelniejsza i bardziej przyjazna dla pieszych. Jednocześnie zwrócono uwagę, że problem nielegalnego parkowania nadal się pojawia i wymaga prostych rozwiązań organizacyjnych, takich jak elementy małej architektury.

Znacznie bardziej krytyczna ocena dotyczy alei Lubomirskich, gdzie zmiany objęły tylko jedną stronę ulicy. W opinii Strefy Działań Miejskich taki krok trudno uznać za rzeczywisty przełom w myśleniu o centrum, ponieważ samochody nadal pozostają istotnym elementem tej przestrzeni. Jeszcze mocniej wybrzmiewa krytyka wobec alei Pod Kasztanami, która zdaniem organizacji nadal pełni przede wszystkim funkcję parkingową, mimo swojego historycznego i reprezentacyjnego charakteru.

W materiałach podniesiono również kwestię Placu Farnego. Autorzy wskazują, że choć sposób organizacji postoju został zmieniony, to samochody wciąż dominują przed jednym z najważniejszych zabytków Rzeszowa. W ich ocenie trudno mówić o reprezentacyjnej przestrzeni miejskiej, jeśli głównym elementem krajobrazu nadal pozostają zaparkowane auta.

Między deklaracją a miejską praktyką

Zdaniem Strefy Działań Miejskich przypadek Rzeszowa pokazuje szerszy problem związany z rozbieżnością między ambitnymi zapowiedziami a ostrożnym wdrażaniem zmian. Organizacja przypomina, że w wielu polskich i europejskich miastach proces porządkowania historycznych centrów oznacza realne ograniczanie ruchu samochodowego, likwidację miejsc parkingowych, poprawę bezpieczeństwa i tworzenie przestrzeni przeznaczonych przede wszystkim dla mieszkańców oraz odwiedzających.

W przesłanym stanowisku podkreślono także: „Po kilku miesiącach od ogłoszenia zmian postanowiliśmy sprawdzić, czy deklaracje te przełożyły się na rzeczywistą poprawę jakości przestrzeni publicznej, bezpieczeństwa pieszych i ochrony reprezentacyjnych miejsc w centrum miasta”. Ten wniosek stanowi główną oś całego materiału i zarazem próbę społecznego rozliczenia miejskich obietnic.

Strefa Działań Miejskich ocenia, że pozytywny przykład ulicy 3 Maja dowodzi, iż bardziej zdecydowane działania są możliwe. Jednocześnie pozostałe lokalizacje mają pokazywać, że władze miasta nadal unikają odważniejszych decyzji dotyczących ograniczenia dominacji samochodów w śródmieściu. W efekcie centrum Rzeszowa, mimo częściowych korekt, wciąż nie osiągnęło standardu, który pozwalałby mówić o pełnym zwrocie w stronę pieszych i wysokiej jakości przestrzeni publicznej.

Czytaj również: 

Głos organizacji i znaczenie debaty

Przedstawiciele Strefy Działań Miejskich wskazują, że dyskusja o ruchu i parkowaniu w centrum nie jest sporem o pojedyncze miejsca postojowe, lecz o kierunek rozwoju miasta. Chodzi o odpowiedź na pytanie, czy śródmieście ma być przestrzenią podporządkowaną samochodom, czy raczej miejscem sprzyjającym spacerom, odpoczynkowi, spotkaniom i eksponowaniu miejskiego dziedzictwa.

Opublikowane materiały obejmują opis sprawy, dokumentację fotograficzną oraz komentarze przedstawicieli organizacji. Całość ma służyć jako punkt wyjścia do dalszej debaty o tym, jak powinno wyglądać historyczne centrum Rzeszowa i na ile miejskie deklaracje znajdują odzwierciedlenie w praktyce. W przekazie organizacji wyraźnie wybrzmiewa oczekiwanie, że przyszłe działania będą bardziej konsekwentne i nastawione na trwałą poprawę jakości miejskiej przestrzeni.