Co z emeryturą po zmarłym bliskim? Kiedy pieniądze zostają w rodzinie, a kiedy trzeba je oddać do ZUS-u

Zasada pełnego miesiąca, czyli kiedy pieniądze się należą

Przepisy w Polsce są w tej kwestii jednoznaczne: emerytura lub renta przysługuje za cały miesiąc, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy. Bez znaczenia pozostaje fakt, czy senior zmarł pierwszego, trzynastego, czy dwudziestego dziewiątego dnia miesiąca – Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie pomniejsza wypłaty proporcjonalnie do przeżytych dni. Kluczowe jest jednak to, w jaki sposób i w jakim terminie pieniądze trafiły do rąk lub na konto zmarłego.

Czytaj rówenież:

Listonosz zapukał po śmierci? Pieniędzy nie wolno odebrać

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja, gdy świadczenie dostarczał operator pocztowy. Jeżeli listonosz przyniesie emeryturę lub rentę fizycznie już po zgonie seniora, rodzina pod żadnym pozorem nie może jej przyjąć – nawet jeśli pieniądze obiektywnie przysługiwały za dany miesiąc.

„Jeśli listonosz przyniesie emeryturę lub rentę już po śmierci świadczeniobiorcy, rodzina nie może jej odebrać, nawet jeśli pieniądze przysługują za miesiąc, w którym nastąpił zgon. Nie oznacza to jednak, że świadczenie przepada. Uprawnieni członkowie rodziny mogą złożyć w ZUS-ie wniosek o wypłatę niezrealizowanego świadczenia po zmarłej osobie, która miała prawo do emerytury lub renty” – wyjaśnia Wojciech Dyląg, regionalny rzecznik prasowy ZUS w województwie podkarpackim.

Przelew na konto: kiedy zatrzymać, a kiedy oddać?

Większość seniorów z Podkarpacia pobiera świadczenia za pośrednictwem rachunków bankowych. W tym przypadku przepisy wprowadzają prosty, choć czasem zaskakujący dla rodzin podział oparty na dacie zaksięgowania pieniędzy:

• Pieniądze za miesiąc zgonu zostają na koncie: Jeśli emeryt zmarł np. 10 października, a 15 października na jego konto wpłynęła emerytura za październik, rodzina nie musi jej zwracać. ZUS nie upomni się o te środki.
• Pieniądze za kolejne miesiące trzeba zwrócić: Zwrotowi podlegają świadczenia za okresy następujące po śmierci, nawet jeśli wpłynęły na konto jeszcze w miesiącu zgonu. Taka sytuacja ma miejsce, gdy termin wypłaty przypada na weekend lub święto (np. Wszystkich Świętych) i ZUS wysyła pieniądze wcześniej. Jeśli senior zmarł 29 października, a emerytura za listopad wpłynęła 30 października, środki te trzeba oddać do ZUS-u.

Czytaj również:

Jak odzyskać niezrealizowane świadczenie? Krok po kroku

Gdy pieniądze nie dotarły do zmarłego lub zostały wstrzymane przez ZUS, członkowie rodziny mogą wystąpić o tzw. niezrealizowane świadczenie. Prawo do niego przysługuje w ściśle określonej kolejności: w pierwszej lini małżonkowi i dzieciom prowadzącym wspólne gospodarstwo domowe, w drugiej – małżonkowi i dzieciom prowadzącym gospodarstwa osobne, a w dalszej kolejności innym uprawnionym do renty rodzinnej lub osobom, na których utrzymaniu pozostawał zmarły.

Aby odzyskać środki, należy spełnić kilka formalności:

1. Złożyć wniosek ENS: Formularz dostępny jest w placówkach ZUS, na platformie eZUS oraz oficjalnej stronie internetowej zakładu.
2. Dołączyć dokumenty: Wymagany jest m.in. odpis aktu zgonu (chyba że ZUS już go posiada) oraz akty stanu cywilnego potwierdzające pokrewieństwo i ewentualne oświadczenia o wspólnym gospodarstwie domowym.
3. Pamiętać o terminie: Na złożenie wniosku rodzina ma dokładnie 12 miesięcy od dnia śmierci bliskiej osoby. Po tym czasie roszczenie bezpowrotnie wygasa.

ZUS rozpatruje sprawę i wydaje decyzję w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej istotnej okoliczności. Warto pamiętać, że wypłacone w ten sposób środki podlegają opodatkowaniu – po zakończeniu roku ZUS przekazuje uprawnionej osobie informację PIT-11 do rocznego rozliczenia podatkowego.