Chrzest Mieszka I tematem konferencji na Uniwersytecie Rzeszowskim

Wydarzeniu towarzyszył list gratulacyjny biskupa seniora Kazimierz Górny, który określił chrzest Mieszko I mianem "aktu wiekopomnego". Hierarcha podkreślił, że decyzja władcy Polan o przyjęciu chrześcijaństwa "zaważyła na całych dziejach państwa, które przyszło mu współtworzyć".

- Warto przywoływać ważne wydarzenia z dziejów chrześcijaństwa, z naszych dziejów, i poznawać je, czemu służą właśnie konferencje naukowe – napisał, życząc prelegentom i słuchaczom owocnego wgłębiania się w historię "Umiłowanej Ojczyzny Polski".

Otwarcie konferencji

Konferencję otworzyła prof. Beata Lorens, wiceprezes rzeszowskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego, witając prelegentów, zaproszonych gości oraz słuchaczy. Następnie głos zabrał dr Paweł Dudek, dyrektor Archiwum Państwowego w Rzeszowie, który przypomniał o kluczowej roli archiwów w badaniu najwcześniejszych dziejów państwa polskiego.

W imieniu rektora Uniwersytetu Rzeszowskiego, prof. Adama Reicha, wystąpił prof. Józef Cebulski, prorektor ds. finansów i rozwoju. Przekazał uczestnikom pozdrowienia od Jego Magnificencji, jednocześnie podkreślając znaczenie chrześcijańskiego dziedzictwa w historii narodu polskiego. 

Głos zabrał również gospodarz wydarzenia, prof. Jan Pisuliński, dyrektor Instytutu Historii UR, akcentując rolę uniwersytetu jako przestrzeni sprzyjającej pogłębionej refleksji nad fundamentami polskiej państwowości.

Chrzest Mieszka I i jego konsekwencje

Obrady zainaugurował referat Michała Lewandowskiego, studenta studiów magisterskich, który – opierając się na najnowszym stanie badań – przedstawił aktualną wiedzę polskiej historiografii dotyczącą przyczyn, przebiegu oraz konsekwencji chrztu Mieszka I. 

Omówił on m.in. spory dotyczące dokładnej daty i okoliczności przyjęcia chrztu, możliwego miejsca ceremonii, politycznych uwarunkowań decyzji władcy, a także długofalowych skutków włączenia państwa Piastów w krąg kultury łacińskiej.

Z kolei prof. Krzysztof Bochenek, dyrektor Instytutu Filozofii UR, skoncentrował się na wkładzie chrześcijaństwa w rozwój praw człowieka i narodów. 

W swoim wystąpieniu przywołał postać Pawła Włodkowica, autora traktatu "O władzy papieża i cesarza w stosunku do niewiernych". Pokazał, że już w późnym średniowieczu polska myśl prawnicza i teologiczna formułowała odważne koncepcje poszanowania godności oraz praw narodów niechrześcijańskich.

Inny prelegent ks. prof. Sławomir Zych, poświęcił swój referat działalności charytatywnej świeckich wiernych, która przejawiała się m.in. w fundacjach szpitalnych. Omówił przykłady średniowiecznych i nowożytnych szpitali w Rzeszowie i Zabierzowie, ukazując, jak troska o chorych i ubogich wyrastała z lokalnych inicjatyw obywateli inspirowanych wiarą.

Temat ten rozwinął Kacper Bajak, student studiów magisterskich, wskazując inne formy działalności charytatywnej Kościoła w czasach nowożytnych. Wśród nich wymienił funkcjonowanie bractw miłosierdzia, wyspecjalizowanych zakonów oraz szkolnictwa parafialnego. 

Zwrócił także uwagę, że w wielu miejscowościach instytucje kościelne były pierwszymi organizatorami zarówno opieki społecznej, jak i edukacji elementarnej.

Pamięć rocznic i rola Kościoła greckokatolickiego

Kolejny referat, autorstwa prof. Wacława Wierzbieńca, dotyczył porównania obchodów rocznicowych z 1966 i 2016 roku na terenie Podkarpacia. Prelegent omówił zarówno kościelne uroczystości Millenium Chrztu Polski, jak i współczesne obchody 1050. rocznicy, analizując ich znaczenie dla lokalnych społeczności. 

Prof. Wierzbieniec zaprezentował również zgromadzonym wydaną w 2017 roku pracę zbiorową "Tyś z nami związał się przez Chrzest. 1050. rocznica Chrztu Polski. Podkarpacie 2016" pod redakcją ks. prof. Stanisława Nabywańca. Przywołał on także znajdujące się na terenach Podkarpacia pomniki upamiętniające tzw. "Małe Millenium" oraz pokazał fotografie z obchodów "Tysiąclecia Państwa Polskiego" w Przemyślu, przechowywane obecnie w zasobach IPN.

Ostatni referat, wygłoszony przez doktoranta mgr. Williama Lecyka, poświęcony był znaczeniu Kościoła greckokatolickiego w dziejach Polski. Prelegent zwrócił uwagę na jego rolę w kształtowaniu tożsamości społeczności pogranicza, w relacjach polsko-ukraińskich oraz w historii Rzeczypospolitej jako państwa wielonarodowego i wielowyznaniowego.

Konferencję zakończyła dyskusja nad przedstawionymi referatami. Uczestnicy podkreślali, że refleksja nad chrztem Mieszka I nie jest jedynie ćwiczeniem akademickim, lecz stanowi istotny namysł nad tym, w jaki sposób decyzje sprzed ponad tysiąca lat ukształtowały współczesną Polskę – jej kulturę, system prawny oraz społeczną wrażliwość.