Kolejne zabytkowe nagrobki odzyskają dawny blask. Rzeszów ratuje najstarszą nekropolię

Tegoroczne zadanie powierzono radomskiej firmie OrTech Paweł Wójcik. Zanim jednak ekipy konserwatorskie wejdą na teren nekropolii, konieczne jest przygotowanie szczegółowych programów prac oraz uzyskanie niezbędnych pozwoleń od konserwatora zabytków. Wszystkie zaplanowane roboty, wraz z przygotowaniem pełnej dokumentacji powykonawczej, mają zakończyć się do listopada. Głównym celem inwestycji jest nie tylko poprawa stanu technicznego niszczejących pomników, ale przede wszystkim zachowanie unikalnego, historycznego charakteru tego miejsca. 

Nowe życie dla XIX-wiecznych pomników

W tym roku kompleksowej renowacji doczeka się nagrobek Karoliny Wodzińskiej, żyjącej w latach 1800–1871. Z kolei doraźne prace zabezpieczające obejmą dwa inne obiekty: miejsce spoczynku Leopolda Praschilla (1836–1888) oraz Ludwiki Zennermanowej z Maliszewskich, zmarłej w listopadzie 1891 roku. W przypadku obu tych pomników odnowione zostaną uszkodzone krzyże nagrobne. Metamorfozę przejdzie również jeden z bezimiennych grobów. Konserwatorzy wykonają pod nim zupełnie nową podstawę, która ustabilizuje całą konstrukcję i pozwoli na trwałe połączenie zachowanych, oryginalnych elementów. 

Czytaj również: 

Ponad dwa wieki rzeszowskiej historii

Założony w 1792 roku Cmentarz Stary przy ul. Targowej to najstarsza nekropola w Rzeszowie i zarazem jedna z najstarszych w całej Polsce. Na powierzchni 3,65 ha spoczywa około 40 tysięcy osób. To tutaj pochowani są dawni mieszkańcy miasta, powstańcy, działacze społeczni oraz ofiary II wojny światowej. Większość zachowanych tam nagrobków powstała w drugiej połowie XIX wieku. Wiele z nich to prawdziwe dzieła sztuki, które wyszły z rąk mistrzów z renomowanych pracowni kamieniarskich i rzeźbiarskich we Lwowie, Krakowie oraz samym Rzeszowie. Od 1968 roku nekropolia znajduje się w rejestrze zabytków. Działania Rzeszowa na tym terenie mają charakter regularny. Tylko w latach 2021–2025 miasto wydało na renowacje prawie 250 tysięcy złotych, co pozwoliło na uratowanie 19 historycznych nagrobków. Wśród odnowionych obiektów znalazły się m.in. groby kupca i społecznika Ignacego Schaittera, architekta Jakóba Holzera oraz Józefa Łukasiewicza – ojca słynnego wynalazcy lampy naftowej, Ignacego Łukasiewicza. 

Mieszkańcy mogą pomóc w odkrywaniu przeszłości

Miasto apeluje również do mieszkańców Rzeszowa o włączenie się w proces ochrony lokalnego dziedzictwa. Zarząd Zieleni Miejskiej poszukuje starych fotografii Cmentarza Starego, zwłaszcza tych przedstawiających poszczególne nagrobki. Archiwalne zdjęcia mogą okazać się kluczową pomocą przy wiernym odtwarzaniu pierwotnego wyglądu niszczejących pomników.